Hukuk Masasıprogram kayıtları.

Bu transkript ses kaydından otomatik olarak çıkarılmıştır ve hata içerebilir. Zaman damgasına tıklayarak videonun ilgili anına gidebilirsiniz. Yayın hakkı TH TurkHaber Tv’ye aittir.

00:00[MÜZİK ÇALIYOR] Değerli izleyenler, Türk Haber TV ekranlarına hoş geldiniz. Bir hukuk masası programında daha birlikteyiz. Yanımda çok değerli konum, avukat Betül Uçkan Hanım'la birlikte. Bugün toplumdaki cezasızlık algısını konuşacağız. Nasılsınız efendim? - İyiyim, çok teşekkür ederim. Siz nasılsınız? - Ben de iyiyim. Teşekkür ederim. - Evet, biz yine hukuk masasına bir hukuk iyi bir problemi döküyoruz. - Evet. - İsterseniz başlayalım yavaştan. - Tabi, buyurun. - Evet, bu toplumda cezasızlık algısı dediğimiz şey nedir? Öncelikle izleyenlerimize bu konu hakkında birazcık bilgi verir misiniz? - Şöyle, şimdi toplumdaki cezasızlık algısı şunu ifade ediyor. Kişilerin icra ettikleri suç teşkil eden eylemleri neticesinde herhangi bir yaptırım görmeyeceklerine dair bir inanç beslemeleri demek aslında. Yani kanun hem böyle bir şey yok, suç teşkil eden eylemlerimizin karşılığında ceza alırız. Fakat artık hem sosyolojik açıdan, hem günümüzdeki toplumsal dinamiklerin geldiği noktalarda, artık insanlarda böyle bir algı oluştu. Bu da bizim için aslında kötü bir şey çünkü insanlar suçun daha kolay ve basit işlenebilir. Aynı zamanda da bunun karşılığında da hiçbir yaptırımı olmayacağına dair bir inanç beslemiş oluyorlar. Cezasızlık algısı bunu ifade ediyor. - Yani aslında vatandaş diyor ki ben her ne suç işlersem işleyeyim bu suçtan dolayı ceza almam ne de olsa diye biliyor.

01:35Aslında cezasızlık algısı dediğimiz şey de bu değil mi? - Evet, evet. - Evet, peki bu cezasızlık algısına doğuran sebep nedir? Yani bir vatandaşın gerçekten ne de olsa ceza almam demesini sağlayan durum ve koşullar nelerdir sizce? - Şimdi öncelikle aslında vatandaşımız kanunu bilmiyor. Yani bizim uygulamada aslında gayet güzel işlenmiş Türk ceza kanunumuz ve ceza muhakemesi kanunumuz mevcut. Fakat bunun bilgisizliğinden kaynaklı durumdan ötürü insanlar ceza almayacaklarını düşünüyorlar. Fakat günün sonunda iş şuna varıyor, kanun koyucu, kanunu bilmemeyi bir mazeret ya da bir savunma olarak kabul etmez. Yani siz bir suç işlediğiniz zaman ve bununla ilgili bir yargılama sürecine girdiğinizde ben bunu bilmiyordum demek gibi bir lüksünüz yok. Yani uygulamada bir kanun varsa siz bunu bilmek zorundasınız. Ama insanlar bunu bilmiyor aslında kanundan bir haberler. Bu ne demek? Yaptırımlara dair insanların bir fikri yok, ben bir suç işlediğimde, birkaç tane yaralama suç işlediğimde bunu bana yaptırımı ne olur? Nasıl bir soruşturma, bir konuşturma sürecine dahil olurum? Bu süreçte tutuklanır mıyım, tutuksuz mu yargılanırım ya da hakkında nasıl adli kontrol tedbirleri uygulanır? Bu benim hayatıma nasıl etkiler, nasıl riskler alırım? Bunu bilmiyorlar. Bununla ilgili aslında bir bilgi sahibi olsalar, bunu somut örneklerini görmüş ve sürece ufaktan şahit olmuş olsalar aslında kendileri açısından caydırıcılığı daha yüksek olacak.

03:07Bir sebep olarak özetle bilgisizlik kanunu bilmemek diyebilirim. Peki kanunu bilmemenin yanı sıra, şu da olabilir mi? Çünkü benim aklıma öyle bir soru geldi açıkçası, örnek veriyorum ki "A suçu işleniyor, bu suçtan ötürü ceza alan insanlar var." Ama ceza aldıkları kamuoyuna yansatınmamış ya da belki de kamuoyunda yeteri kadar duyuru olmamış olan. Olaylar aslında vatandaşta "Ya ben bu suç işlesem bile karşılığında bir ceza almam ne de olsa fikrini yaratıyor olabilir." O yüzden aslında haberler bu konuda zaten toplumu bilgilendirmek için yaptığımız biz de her gün burada haberlerimiz sunuyoruz. Haberlerin içerisinde işte hangi suça karşılık, hangi cezalar alındığına vurgulayarak altını çizerek söylüyoruz. Çünkü biz de burada bir noktada onları bilgilendirmek istiyoruz aslında da. O yüzden vatandaşların çok dikkatli olması gerekiyor, hukuku bilmeleri gerekiyor en başta. Çünkü hukuku bilmeden davranan vatandaşların sonucu ne de olsa ceza almam deyip ne yazık ki hapishanede bitebiliyor, belki kendini korumak istiyor. Evet, çok da sizin sözünüzü almadan devam edelim. Bu sosyal medyanın da acaba etkileri var mıdır bunun için? Yani sosyal medya kullanımı da acaba suça teşebbüse sebep olabiliyor mu? Ya da gerçekten sosyal medya hayatımızda suç işlerken nerede? Çok doğru bir nokta yaparmak bastınız. Aslında haber kanallarının güvenirlik noktasında ne kadar çok topluma hizmet ediyorsa sosyal medya da bir o kadar aleyhe süreci işletiyor diyebiliriz.

04:37Çünkü şimdi toplumun çoğunluğunun gençleri oluşturuyor. Bu gençlerin çoğunluğu aslında haber kanallarını çok takip etmiyor. Herkes sosyal medya üzerinden toplumdaki işte olayları haberler hep sosyal medya üzerinden ediniyorlar. Ve sosyal medyada çok fazla bilgi kirliliği var, eksik bilgi var ya da yanlış bilgi var. Şimdi bu yanlış bilgiler sonucunda insanlarda direkt şu oluşuyor. Evet, şurada bir suç işlenmiş bu kişi kesinlikle fail, kesinlikle ceza alması lazım. Ama mesela tutuklanmamış. Bu direkt şu algıya oluşturuyor, evet ben o zaman bu suçu işlersem kimse bana da hiçbir şey yapamaz. Ben bununla ilgili bir yaptırım görmeyeceğim diyen bir kesim oluşuyor. Bunun yanında da suçun faili olma ihtimali olan vatandaşlarımızla bu konuyla ilgili ayrıca bir korkuya sürüküyor. Çünkü diyor ki ben böyle bir şeye maruz kalırsam, bana bunu yapan insan yani bana bu suçu işleyen faili herhangi bir yaptarım ön görülmemiş diye düşünüyor. Fakat bu tamamen sosyal medyanın süreci kanunun bazında negatif alehi işletmesinden kaynaklı doğan bir durum. Sosyal medya artık hayatımızın her alanına işlemiş durumda dijital bir çağın içerisinde yaşıyoruz ve insanlar ister istemez. Sosyal medyanın içinde yeni bir hayatın içinde buluyorlar kendini. Son zamanlarda şuna da tanık oluyorum ben. Sosyal medya üzerinden örgütlenmeler de başladı. Yani sosyal medya kullanıyken vatandaşların ayrıca zaten dikkat etmeleri gerekiyor.

06:09Çünkü orada örgütler olabiliyor, bazı suçlar işlenmek için toplanan kişiler olabiliyor. Son zamanlarda yaşanan durumları biliyorsunuz. Bu son zamanlarda bu bazı sosyal medya platformları üzerinden topluluklar oluşturulup o toplulukları üzerinden suçlar işleniyor ve bunun üstü örtülüyor zannediliyor. Ancak biz haberlerimizde gerçi artık sosyal medyada da haber paylaşımı oldukça yoğunlaştı dijitalleşmeyle birlikte. Bu yüzden vatandaşların çok çok dikkat etmesi gerektiğini isterseniz tekrardan bir altını çizelim. Siz sosyal medya için son olarak altını çizmek istediğiniz bir cümleniniz varsa bir de sizden bunu dinleyelim. Şöyle sosyal medya kesin ki çok tehlikeli. Yani yanlış kullanıldığı takdirde hem bir suçun mağduru olabilirsiniz hem de hiç fark etmeden bir suçun fail de olabilirsiniz. Yani dediğiniz gibi insanların toplu halde de suç işlediği bir platforma da dönüşüyor bir noktada. Aynı zamanda bu topluluğun size karşı suç işlediği bir noktaya da sürüklenebilirsiniz ve hiçbir şey anlamazsınız yani burada. Sosyal medyanın bir eksisi mağdur kaldığınız suçlardan sonra takibinin olmadığına dair yine bir düşünce var. Çok yaygın olarak dolandırıcılık, hakaret, tehdit, şantaj bu suçlar çok fazla işleniyor. Aslında burada benim en çok gözlemlediğim ve benim en çok üzen kısım bu hakaret, tehdit ve şantaj suçlarının gençlere ve küçük çocuklara karşı...

07:39Bazen yetişkinler bazen de başka çocuklar ve gençler tarafından işlendiği noktalar oluyor. Bu durumda çocuklarımız ve gençlerimiz doğal olarak hem çok korkuyorlar. Aynı şekilde çünkü yetişkin insanlar şöyle bir yola tercih edebiliyor. Çocukların ya da gençlerimizin bir şekilde hileyle, aldatma ile iradelerini fesada uğratıp onları manipüle edip... Devamında bu kişilerin mesela Müstehcan fotoğraflarını, işte Photoshop yoluyla eskiden artık yapay zekayla bunların editlerini yapıp bu kişileri tehdit ya da şantaj unsuru haline getirebiliyorlar. Bu noktada tabii ki de çocuklarımız çok korkuyor. Gençlerimiz bu noktada çok fazla endişe duyuyorlar ve hem ailelerinden çekindikleri için hem toplumdan çekindikleri için hiçbir şekilde aksiyon alamıyorlar. Yani hazır buradayken bunun özellikle altını çizmek istiyorum. Bu noktada buna dair bir tehdit altında olan kişiler varsa kanun bazında kendilerine verilen gerçekten birden fazla yol var, sonuna kadar gidebilecekleri yollar var. Öncelikle bir metanetlerini koruyup, sakin kalıp sonrasında da bütün yasal yollarını kullanmaları gerekiyor. Biraz cesur olmaya ihtiyacımız var bu noktada çünkü bu suçların, failleri belli, kişiler bu suçların aslında mağdurları olduğu noktada sanki kendileri fail miştesinde çok fazla endişe duyup geri planda kalabiliyorlar. Ama korkmadan bizim haklarımızı, temel haklarımızı ısrarla ve ofansif bir şekilde aramamız gerekiyor aslında.

09:13Evet yani aslında vatandaşlarca da şu oluyor, örnek veriyorum. Herhangi bir suç örnek veriyorum ki birisi sizin fotoğrafınıza aldı ve bunu kullanmak istedi sizin aleyhinize şekilde. Ancak karşı taraf çok ciddi bir şekilde olayları çok güzel rayına koymuş, güzelce oturtmuş, karşı tarafı ezebileceği bütün her şey biliyor. Burada vatandaşın aslında gerçekten kendi haklarını, hukuki haklarının hepsini teker teker bilmesi çok önemli. Çünkü bazıları da diyor ki ya ben şimdi bunu şikayet edersen başıma acaba ne gelir? Korkusuyla şikayet etmekten geri de çekilebiliyorlar. Bu noktada vatandaşlara şikayetçi olmaları sizin altın çizdiğiniz gibi aslında bütün hukuki dengelerin bunun üzerinden kurulmuş olduğunu tekrardan söyleyelim vatandaşlarımıza ki böyle bir durumla karşılaştıkları zaman muhakkak bir avukatla iletişme geçip kendi haklarını koruyabilsinler. Burada avukatlara da çok iş düşüyor, aslında siz her bireyin bir sözcüsü gibisiniz. Ananızda iki avukat bir araya gelip karşılıklı taraflarda, avukatlar zaten konuşuyor, iki sözcü konuşuyor. O yüzden hakları bilmek çok çok önemli, haklarımız için avukatlarımıza da çok ihtiyacımız var diyelim. Peki bu sosyal medyanın suç işlenmesini aracılık ettiği durumlarda başka örnek verilebilir mi? Yani bu hallerde vatandaşın yapması gereken diğer şeyler nelerdir? Aslında çok yaygın ve çok basit bir şekilde uygulanan bir suç dolandırıcılık bu aşamada aslında nitelikli dolandırıcılık oluyor. Çünkü sosyal medyada, yani internet aracılığıyla bu suçu işlediğinizde suçun nitelikli halin işlemiş oluyorsunuz. Şimdi insanların kişisel verileri çalındığı için şu an toplumda güncel olarak bütün vatandaşların,

10:50TC hekimlik bilgilerinden, adreslerinden, telefon numaralarına kadar bazı insanların eline geçti. Yeri geldiğinde bunlar ücretle dahi satılabiliyor. Bu suçu gerçekten işlemeye niyet etmiş kafaya koymuş insanlara karşı. Bu da ne oluyor? Şu demek oluyor. Biri size telefonla aradığında ya da internet üzerinden size ulaştığında size polis gibi, savcı gibi, avukat gibi tanıtıp sizden, işte size TC hekimlik bilginizi söyleyip adresinizi, telefonunuzu ya da yakınlarınızın hekimlik bilgilerine kadar size verdiğinde bir anda bir inandırıcılık oluşturup, sonrasında sizden şöyle bir yargılamanız var, siyasi bir suçtan yargılanıyorsunuz, kırmızı bültenle aranıyorsunuz gibi tehditlerle sizden para alıyorlar. Bu noktada da yaşlılarımız aslında en çok paniyi yaşayanlar oluyor. En çok ağa düşenler onlar oluyor. Ama şunu da bilmeleri gerekiyor ki devlet ve hukuk sistemimiz hiçbir zaman bize telefonla ulaşmadı ve ulaşmayacak. Bu hiçbir zaman olmadı ve olmayacak. Size tebligat gelir, evinize gelir, kare kottu gelir ki artık şurada var yani evrakların kare koduna kadar taklit ediyorlar. Ama bir şekilde böyle bir durumla karşılaştığınızda kesinlikle bir danışmanlık almanız gerekiyor bu konuda. Hukuki danışmanlık almanız lazım ki kendinizde olası tehditlere karşı korumanız için dolandırıcılık konusu şu an çok fazla gündemde bu konuya özellikle dikkat edilmesi gerekiyor.

12:21Bir de aynı zamanda şöyle bir şey de var. Mesela dolandırıcılar şu şekilde de devam ediyor. Gerçekten kişiyi çok iyi izliyorlar. Yani kişi yakın zamanda nerede bulunmuş? Herhangi bir başına bir sıkıntı gelmiş mi? Çünkü vuracakları yere asını oradan buluyorlar. Önek veriyorum kişi bir kaza trafik kazası geçirmiş. İki araç birbirine vurmuş. İki araçta hasar var diyorlar ki evet bu iki araç birbirine çarpmış. Birinden birini kopartabiliriz düşüncesi bir anda ne yazık ki mağdurları arıyorlar. Onlardan para isteyip evet böyle bir kazanız vardı deyip önce onların güvenini sağlayıp sonrasında onlardan para isteyebiliyorlar. Peki bu tarz konularda vatandaş kendi hakkını aramak için örnek veriyorum. Biri beni aradı bir kaza geçirdim ve dediler ki yani şu paraya ödemezseniz hakkınızda işte şöyle şöyle şeyler olacak diye beni arayıp söyletler. Ben de ne yazık ki onların ağına düştüm. Peki o süreçten sonra nasıl davranmam gerekiyor? Düştüğünü fark ettim ama biraz geç. Hani tam o kritik noktada ceza alabilir mi karşı taraf? Şöyle bu işin takibinin ne kadar sıkı bir şekilde ilerlediğine bağlı olarak değişiyor. Tabi ki de işin işin işten geçtiği noktaya da noktada da bulabilirsiniz kendinizden ama şimdi burada başlangıçta bu arada iki farklı suç var. Aynı zamanda kişisel verilerin ihlali söz konusu. Sonrasında da diyelim ki örneğimizdeki gibi dolandırıldığınız bir dolandırıcılık suçunun mağdurusunuz artık. Yani tabii ki de soluğu emniyete gidip şikayetçi olmakta hatta emniyete bile değil direkt savcılığa gidip suç duyurusunda bulunup bu kişiler hakkında en hızlı şekilde tedbirlerin önlemlerini alıp haklarındaki delillerin toplanmasını yani bu sürecinin en hızından başlatılması gerekiyor.

13:59Kişiler bunları kendileri de yapabilirler. Bu konuda aslında avukat tutma zorunluluğu yok fakat dediğim gibi sahip olduğumuz haklarımızı ve gidilecek yasal yolları vatandaşlar doğal olarak işte hukuk sistemine hizmet eden, çalışanlar kadar iyi bilmediklerinden dolayı bu konuda danışmanlık almak en doğrusu olacaktır. Yani en hızlı şekilde soruşturma aşamasını başlatmak ve sıkı bir şekilde takibini yapmak bu konuda çok önemli ki zaten şikayete bağlı bir suç baktığınızda hani şikayete tabii suçlarda altı aylık sizin zaman aşımı süreniz var. Bu süre geçtikten sonra zaten şikayetçi olma hakkınız kalmayacak. Genelde dolandırıcılık noktasında bir de şöyle bir durum var sosyal medya hesaplarında yani sosyal medya üzerinde bu tikler işte küçük ticari işletmeler şeklinde kalıyor. Mesela takipçi satın alınarak sanki gerçek bir hesapmış gibi gösterilip bu hesaplar üzerinden satış yapılıyor. Şimdi aslında burada kişiler dolandırıcı suçunun mağduru olmasına rağmen akılarına ilk gelen şey hani ben paramı geri alayım olduğu için tüketici hukuku kapsamında haklarını ilk başta bu yolla arıyorlar. Yani tüketici hakem eğitine gidiyorlar, geri geliyor tüketici mahkemesine gidiyorlar fakat hem bu süreç uzun yine yasal hakları gidilmesi gereken yol ama özellikle dolandırıcılık suçunun mağduruysanız kesinlikle ilk yapılması gereken şey savcılığa gidip suçluyrusunda bulunup işin cezayı yönünü başlatmak olacaktır. Çünkü genelde bu suçun faileri haklarında kimse şikayetçi olmadığında daha çok yüz buluyorlar, daha çok bu cezansızlık algısı aslında devreye giriyor.

15:37Ben bir şey yapıyorum ve bunun bir cezası yaptırımı yok diye düşünüyorlar ve bir konuda ısrarcı oluyorlar. Yani biz sahip olduğumuz hakları ısrarcı bir şekilde talep edip bu konuda, bu yolda ilerlersek kesinlikle çok daha sağlıklı bir noktaya varacağız toplum olarak. Evet aslında çok güzel özetlediğiniz durum ama şöyle de bir şey var aslında yani vatandaşlar artık bir tükenmişlik sendironu var. Bu sendironla birlikte örnek veriyorum ki herhangi bir sıkıntı yaşanıldı polise gitmek yerine ya şimdi polise gitsem acaba cezasını alacak mı korkusuyla ya da belki de ümitsizliği ile diyebilirim, gitmiyorlar. Yani aslında haklarını ara salar ve gerçekten deseler ki evet ben gidersem bu konuda ben bir sonca varabilirim ve aleyhime işleyecek şekilde devam edebilirim yoluma. Ancak size peki bu durumda neden vatandaşlar bunu düşünüyor? Yani bu algıya oluşuran vatandaşların üzerine bu tükenmişlik sendironunu aslında oluşuran şey nedir diye sorsan ne cevap verirdiniz? Yani aslında burada en başa döndüğümüzde toplumdaki cezasızlık algısına çıkıyoruz yine. Yani insanlar şimdi hakkımı arasam dahil hiçbir şey olmayacak ve karşı tarafı hiçbir şey olmayacak bu kişi cezasını almayacak diye düşündüğü bir inanca sahip olduğu için bunun peşinden gidecek motivasyonun olmuyor. Ama aslında bu çok yalnız çünkü birbirini beslen bir paradoksa dönüşüyor bu. Bugün siz yapacaksınız, yarın ben yapacağım, diğer gün başka biri yapacak ve bir noktada bu kişiler zaten seri bir şekilde cezalandırılıyor olacaklar, cezaevine girecekler. Bu yaptırma maruz kalacaklar.

17:07Sonrasında bu algı da değişecek yani başa döndüğümüzde. O yüzden ısrarcı bir şekilde sahip olduğumuz hakları kullanmamız lazım ki zaten biz haklarımızı kullanmazsak kanunların hiçbir anlamı yok. Yani biri gelip bizim adımızı sahip olduğumuz hakları kullanmayacak ya da bizi sırtımızdan itip illa bunu yapacaksın demeyecek. O yüzden bizim emadır olduğumuz bir nokta varsa bu konuda gerçekten ısrarcı olmamız lazım. Avukatlara güvenmemiz lazım ya da güvenimiz avukatlarla hani iş birliği içerisinde olmamız lazım. Ama kesinlikle ısrarcı ve ofansif bir şekilde hukuk yollarımızı, kanun yollarımızı kullanmamız gerekiyor. -Heterin aslında sosyal medya üzerinden en çok da dolandırıcılık aslında önümüze geliyor. -Evet çok fazla. -Dolandırıcılığı artık yeni bir boyutu atlattılar sosyal medya ile birlikte. Çünkü yapay zeker çıktı artık hayatımızın her alanına işlemiş durumdayken. Bir yandan fotoğraflar bile artık yapay zekerle oluşturulabiliyorken kişiler daha çok tehdit altında kalmaya açık hale geldiler vaziyete geldiler. Bu konuda aslında peki vatandaş kendini nasıl koruyabilir? Yani belki de bilemeyecek attığı fotoğrafların en sonunda nerelere gidebileceğini ya da bir fotoğrafın bir suç teşkil edebilme potansiyeli olan birinin eline geçebileceğini tahmin edemiyorlar. Hepimiz her gün yediğimizi içtiğimizi, belki gezdiğimizi, belki sevdiklerimize sürekli sosyal medyadan paylaşıyoruz. -Evet. -Bu konuda nasıl dikkat edebiliriz? Yani aslında bu ayak izi, dijital ayak izi olarak geçiyordu yanlış hatırlamıyorsam dijital ayak izimizi bırakırken aslında hiç düşünmüyoruz.

18:38Acaba başıma bir şey gelir mi, bir sıkıntıyla karşılaşır mıyım ya da karşıma ne çıkacak, nerelerde kullanılacak? Bu konuda peki sınırlamalar nasıl olmalı desek? Nasıl bir cevap verirdiniz? Yani kanunen bu noktada şu an uygulanan bir sınırlama baktığınızda yok. Burada bizim kişiler olarak kendi tedbirlerimizi almak gerekiyor. Kendi tedbirlerimizi mutlaka almalıyız çünkü özellikle sosyal medyada bir kere hesapların gizliliği çok önemli bu noktada. Yani bütün sosyal medyada hesaplarımızın ve fotoğraflarımızın, dediğiniz gibi ailemizi, yakınlarımızı, özel hayatımızı paylaştığımız platformlarda kesinlikle gizlilik olması gerekiyor. Çünkü ilk başta şunu kabul etmemiz gerekiyor. Aslında hukuk felsefesinde de bu böyledir. İnsanlar kötüdür. İnsanların kötü olduğunu kabul edip ve kanuni yaptırımlarında bu yüzden geldiğini ve bu algıyla aslında hayatımızı devam ettirmemiz gerekiyor. İnsanların kötü olduğunu kabul edip, genel olarak bireysel tedbirlerimizi de buna göre almamız gerekiyor. Yani sosyal medyada hesaplarımız gizli olacak. Artık öyle bir devirde yaşıyoruz ki, dediğiniz gibi işin içine yapay zeka da girdi. Kontrol edilemez bir noktaya gidecek, bu yeni tedbirler gelmediği noktada biz bireysel olarak kendimizi koruyacağız. Yani onun dışında da zaten mağduriyet yaşadığımızda da hızlı bir şekilde aksiyon almamız gerekiyor, hakkımızı aramak için. İşte bazı ülkelerde son zamanlarda siz de duymuşsunuzdur muhakkak. Çocuklarda sosyal medya kullanımına kısıtlamalar söz konusu.

20:10Bazı ülkeler bunu artık yapmaya başladı. Türkiye'de bunun için çalışmalar yapmıştı. Geçtiğimiz haftalarda Kuşat Bey ile birlikte konuşmuştuk bunu. Gerçekten de çok altı çizilesi bir konu. Yani şöyle sosyal medya insanların artık kendi hayatları oldu bir bakıma. Evet, bir yaşadığımız bir hayat var. Bir yandan da kendi kimliğimizi yarattığımız, sosyal identilerimiz artık kimliklerimizi yarattığımız bir noktada oluyoruz. Ve o kimlikte içerisinden, o kimliklere bürünüp orada başka bir dünyanın içerisine dağılıyoruz. Ama burada bizim kendi haklarımızı korumamız gerektiğini en azından bilip başıma ne gelebilirce düşünerek birileriyle fotoğraflarımızı paylaşmak olabilir. Bu belki verileğimizi paylaşmak olabilir. Yani benim hala anneannem, TC kimlik numarasının fotoğrafını bile sosyal medya uygulamaları üzerinden atmaya karşı diyor ki kızım atma bak başına bir şey gelir. Artık aslında büyüklermiz bile bir noktada artık dikkat etmeye başladılar. Çünkü artık dolandırıcı diye diye artık avukatların, habercilerinde dilini tüy bitti. Çok çok dikkat edilmesi gereken noktalar. Evet peki bu sosyal medyanın suç işlenmesine aracılık ettiği durumlara başka örneklerle verilebilir mi yani? Anlattıklarımızın dışında fotoğraf yapay zeka bunun dışında da örnekler var mıdır? Bu yaygın olarak karşılaşılan hakaretler olabilir. Şantajdan bahsettik aslında fotoğraflarda ama sosyal medyadan artık küfür olabilir ya da azalılmayacak kelimeler onun dışında. Kimse aslında şey demez, biri bana bu küfür etti diye kalkıp dava açmaz ama bunları yapabilme şansları bile var.

21:42Yani hukuk bu konuda da aslında bir çerçeve sunmuş kişiye ve siz buna maruz kalsanız bile sizin haklarınız koruma altındadır diyebiliyor. Birazcık da bundan bahsedebilir miyiz acaba? Tabii, şimdi az önce yine bahsettiğimiz suçların hepsi burada da geçerli. Sosyal medyanın hem aracılık ettiği aslında suçlar bu. Aynı zamanda sosyal medya üzerinden iletişim de sağlanıyor baktığınızda. Yani bir uyuşturucu çetesine siz çökertmek istediğinizde ya da narkotik şubey bununla ilgili işlem yaptığında savcılık bununla ilgili çalıştığında yine birçok dosyada görüyoruz sosyal medya üzerinden iletişim sağlıyorlar çünkü onlar da arkalarında iz bırakmak istemiyorlar. O yüzden bizim, ben özellikle bu konuda gençlerimizi gerçekten uyarmak istiyorum. İletişim halinde olduğumuz, insanlara çok dikkat etmemiz gerekiyor. Verilerimizi güvenmediğimiz hiç kimseyle paylaşmamamız gerekiyor. Sosyal medyanın gerçekten çok tehlikeli bir yer olduğunu algılayıp, bunu da hiçbir şekilde aklımızdan çıkartmamamız lazım. Şimdi benim de kız kardeşim var, o da hani lisede sürekli bu tarz dosyalar gördüğümüzde da olarak çok fazladan empati yapıyorum. Gençlerimiz bu noktada çok fazla su istimal edilebilir bir yerde. Şimdi bizim gençliğimizde sosyal medya bu kadar çok yaygın değildi ve bizim bu alanda su istimal edilme ihtimalimiz çok daha düşüktü. Yani bizim tek su istimal edilebileceğimiz bir nokta. İşte annelerimiz, babalarımızı bizi uyarırız işte mankızım, yabancılarla konuşma. Biri seni çağırırsa gitme ve bundan ibaret.

23:12Biri sana çikolata verirse o çikolatayı almak gibi. Bunların hepsi şimdi de geçerli ama hayat artık çok daha kompleks. Yani sizin bir suça maruz kalma ihtimaliniz hiç tahmin etmediğiniz yerlerden geliyor ve elimizdeki telefonlar buna ciddi anlamda aracılık ediyor. Bana kalırsa sosyal medya kullanmayalım bu arada. Yani hani bu biraz ülkelerin aslında gelişmişlik seviyesiyle de ilgili bu tedbirlerin bizim ülkemize kesinlikle uygulanması lazım. Şimdi anamda kesinlikle çocukların ve gençlerin bu konuda kısıtlanması gerekiyor. Ama başka ülkelere baktığımızda sosyal medyanın hiç kullanılmadı. Buna ihtiyaç dahi duyulmadığı yerler var. Ve hatta baktığınızda sıralamada ülkenin mutluluk oranı daha yüksek. Yani bizim ülkemize göre kıyasladığınızda. Yani sosyal medya hani kişiye sahta bir dopamine sağladığı noktasını zaten hiç girmiyorum. Bağımlılığın getirdiği sebeplerden ötürü de zaten gençler bu noktada çok fazla bu girdaptan çıkamıyor baktığınızda. Ama kimse işin hukuki boyutunu bilmiyor. Yanlış bir şeye bulaştıklarında yaşayacağı şeyi de bilmiyorlar. Yani bir lise öğrencisi dediğiniz gibi sosyal medya üzerinden örgütlenen ya bu sadece kendimizi paylaştığımız uygulamalar da değil. Dışında mesela oyun oynarken insanların iletişim kurduğu ya da yayın yapılan uygulamalarda ciddi anlamda gençler arasında örgütlenme oldu. Ve bu gençler başka gençleri çok ciddi anlamda zor baladılar.

24:44Ya tırnak içinde zor baladılar diyorum aslında yaptıkları filer suç teşkil ediyordu. Hani onlar bunu komik sandılar ya da belki çocukça bir şey olduğunu düşündüler. Ama hepsi ciddi bir soruşturma geçiriyorlar şu an. Çünkü farkında olmadan bu gruplara dahil olmuş bir gencin yani en basitinden adil cilinde böyle bir leke olması hani üniversiteyi bitirmesini geçtim iş hayatını çok ciddi anlamda sekteye uğratacak ve hiçbir şekilde almaya değmeyecek bir risk oluyor bu. Evet sizin dediğiniz gibi aslında bir noktada kızıtlamalar getirilebilir belki. Ama şimdi şöyle de bir şey var. Gerçekten insan bir şeyin dozunu kaçırmaması gerekiyor insan olduğunu. Ben tabii ki sosyal medyanın aslında işimize yaradığı yönlerde var. Haberleşme, iletişim alanında. Sosyal medya tabii ki de çok önemli bir rol oynuyor. Herkesten hemen haber alabiliyoruz. Bazen çok iyi oluyor bazen de insanın en içinde olduğunu anlamadığı bir dünyanın içinde görüyor kendini. Çünkü biz Türkiye'de yaşarken belki dünyanın bir diğer ucunda bir vahşete tanıdık oluyoruz o görüntülerle. Ve aslında insanın psikolojisinde zorlayan bir şey. Ama burada gerçekten en ince nokta nasıl bir insan fazla yerse kilo alır ve bunun sağlığını etkiler sosyal medyada o noktada bu şekilde bence. Yani en azından ben böyle düşünüyorum. Nasıl kişi gerçekten sosyal medyayı yanlış bir şekilde kullanıp ondan fazlasını istediğinde ona kilo aldıracak ve sağlığını sıkıntıya uğratacak. Evet birazcık da devam edelim konularımıza kadın hakları diyerek. Bu kadın hakları kapsamında biliyorsunuz. Kadına karşı şiddet hiçbir şekilde ne yazık ki durmayan yaramız, kanı durmayan yaramız.

26:17Bu konuda kadın hakları kapsamında kadına karşı şiddet konusunda cezasızlık algısının değiştiği şu son zamanlar üzerinden konuşacak olursak söylenebilir mi? Aslında şöyle yani bu kadın haklarında yani kadına karşı şiddet olaylarında o kadar çok böyle hani can cesayikle işlenen çok fazla cinayete ve sosyal medyanında aynı şekilde gözümüzün önünde bütün delileriyle bunu sunmasıyla artık toplumda yani hiçbir şekilde tahammülümüz kalmadı bizim bu olaylara. Yani aslında kanunla bu konuda sürekli yeni tedbirler alınıyor, sürekli yeni uygulamalar alınıyor. Ama bir tedbirin sadece bir olayda eksik ya da gözden kaçmasıyla birlikte gelinen sonuçta artık kimse tutup ah evet çok iyi bir tedbir alınmış da aslında bir lakin diyebilecek noktada olmuyor yani çok fazla tahammülsüzleştik aslında biz. Yoksa hani baktığınızda 6284 kapsamında kadını ve hani çocukları korumaya dair bir sürü önleyici tedbir de var. Fakat biz bununle ilgili bir haber okuduğumuzda artık o kadar çok canımız tıkılıyor ki öncesinde ne tedbir alınmış hangisi alınmış alınmamış biz bunlara bakmıyoruz zaten. Genel olarak daha öfkemizi kusuyoruz. Ben bunu çok normal karşılıyorum dediğim gibi hiç tahammülümüz kalmadı. Bu cezasızlık algısında aslında hem sosyal medya bu konuya çanak tutuyor hem de bu kadın cinayetleri kapsamında aslında bir adım yol alabilsek cezasızlık algısında da değişimler olacak.

27:48Demek bu. Çünkü herkesin bildiği şey bu yani bir kadın öldürülüyor bir çocuk zarar görüyor ama bununla ilgili hiçbir yaptırım yok diyorlar. Fakat burada yine en başa dönecek olursa bilgisizliğin getirdiği bir durumda var. Şimdi sosyal medyaya yansıyan haberlerin çoğunda sosyal medya servis edilen haberlerin çoğunda toplumdan aslında inflak yaratacak çok ciddi olaylar olmuş oluyor. Yoksa bugün gidelim şimdi adliyaya gidelim. Surat cezada çalışıyordur sonuçta bizim hakimlerimiz savcılarımız avukatlar çalışıyor. Polisler orada yine emin olun yine bir olay oluyordur. Fakat toplumda medyaya yansıyan bunların böyle en tap nokta soğumuş oluyor. Ve burada da şöyle bir durum var. Bu dosyaların çoğunda aslında gizlilik kararı alınmış oluyor. Yani sosyal medyada bizim önümüzde ufacık 2 cümleyle 3 cümleyle servis edilen bilgilerin çoğu yanlış. Ve bunların hepsi aslında toplum spekülasyona ve ayrıştırmaya sevk edecek içerikler oluyor. Bu noktada bu cezansızlık algısının da değişmesi adına nasıl şunu önerebilirim? Önümüze gelen haberlerin önce biz sorgulayalım bu doğru mu değil mi diye. Çünkü bir dosyada gizlilik kararı varsa bunu ben de bilemem. Ki ben avukat olarak direkt şu gözle inceliyorum. Dost buna ilgili bir haber görüyorsam direkt nötürüm. O dosya benim önüme gelmediği takdirde, ben onunla ilgili bilgileri edinmeyip yani edinmediğim takdirde. O dosyayı taramadığım takdirde hiçbir şekilde bir algıya varamam, bir kanaate varamam.

29:18Çünkü bir insanın bu sefer fayil yani sanık olarak nitelendirilmesi ve bunun bu şekilde servis edilmesiyle zaten biz o kişinin direkt sanık olduğunu kabul edeceksek yani tasımızı, taramızı toplayıp gidelim. Çünkü bir insan kesin hükümle artık cezası kesinleşmediği takdirde o kişiyi suçlu diye atfedemeyiz de. Ama toplumda medya yansıyan olaylar dediğim gibi çok büyük ve çok fazla tepki uyandıran olayları olduğu için insanlar işin bu yönlerine doğal olarak bakamıyorlar. Direk en kötü yönden ve çok öfkeli bir şekilde dile getiriyorlar. Çünkü aslında bir çığlık sarmanı oluşuyor. Yani birisi örnek veriyorum ki bir spasifik bir olay yaşanmış. Bu olay sosyal medyada servis ediliyor. Hemen altına birisi öfkesinin kustuğunda biri evet güç buluyor ve öfke kusulduğunda belki de daha rahat hissedileceği düşünülüyor. Altında bir yorum atıyor, bir diğer bir başka yorum atıyor. Bu yorumların önünü kesilmiyor. Sonrasında artık ben artık şöyle söylüyorum sosyal medya habercileri olmaya başladı. Evet biz haberciler işimize en güzeliyle en doğrusuyla yapmaya çalışıyoruz evet ama sosyal medyada artık herkes haberci. Yani bir kişi eline, telefonu aldığı anda yazdığı her şey haber niteliği taşıyor gibi gösteriliyor. Ama buna gerçekten dikkat etmek gerekiyor. Gerçekten doğru haber ne? Acaba bunun asla asları var mı? Bir kişinin önce buna bakması gerekiyor. Buna bakınmadığında artık tahammülümüz de kalmıyor. Yani bu noktada tahammülümüzü belki de zedelenen nokta da bu olabilir.

30:48Çünkü artık herkes haberci. Artık herkes istediği şeyi karşı tarafı inandırmak için sadece tuşları bir iki dakikalığına basması yeterli oluyor. Eskiden şey derdik. Hani onu susturamazsın ağzı poşet değil artık parmaklarımız poşet değil gibi bir şey oldu gerçekten. Doğru. Yazı yazıyorlar, arda arkası kesilmiyor ve burada suçlarda olabiliyor. Belki hakaret ediyorlar karşı tarafa. Evet. Bir suç var specific yaşanan altına ki yorumlarda ayrı daha suçlar birikmeye başlıyor. Gerçekten siz avukatlarının işi zor. Yani Allah size de kolaylıklar versin diyelim. Bir yandan peki kavlunumuza göre. Evet bir suçumuzun mağduru var. Bu mağduru mağdur kişi olduğumuzda aslında sırasıyla neler yapmamız gerekir. Yani bizde nasıl bir süreç bekler? Bir konu hakkında mağdur edildik. Evet bir mağduriyet var. Peki burada süreci nasıl işletmek gerekir diye sorsam ne cevap verediniz? Şimdi bu aslında böyle tek defeste tabiki de anlatılabilecek bir şey değil. Çok çok detaylı ve bize detay detaylı olabildiğince anlatalım bakalım. Yıllara yayılan bir sürü çama. Ben yine de bir taslakla özetleyecek olursam diyelim ki siz bir suçun mağduru ya da failisiniz fark etmez. Eğer mağduruysanız ilk yapacağınız şey az önce de söylediğim gibi savcılık kanalıyla şikâyetçi olup soruşturma sürecinin başlatılması oluyor. Savcılık bu noktada artık bu suça dair nasıl ihtimaller varsa nasıl deliller toplanması gerekiyorsa, kamera kayıtlarından, ifadelerden tanıklara kadar bazen telefonun dinlenilmesi,

32:22bu tapelerin edinilmesine kadar bazen hatta uzunca bir süre yani 6 ay 9 aylık süreçlere kadar savcılık delillerini toplar ve yeterli suç şüphesine ulaştığı takdirde savcılık bir iddianame hazırlar. Burada fail hakkında suçun şüphelisi hakkında suç hissnatlarında bulunur ve bu sefer bunu mahkemeye sevk eder. Mahkemeye sevk edildiğinde mahkeme bunu inceler ve mahkemede aynı kanadde ise artık kişinin kovuşturma süreci yani mahkeme süreci aslında duruşmaları gidilip gelinceyi süreç başlamış oluyor. Tabii ki burada suçun niteliği ve elde edilen delilere göre suçun faili bu aşamada tutuklu da yargılanabilir, tutuksuz da yargılanabilir. Yani tutuksuz yargılanması bu kişinin yargılanmadığı anlamına da gelmez. Bu kişi yine yargılanıyor demektir. Sadece tutukluluk şartları dosyada oluşmamıştır. Bu yüzden tutuksuz yargılanıyordur ve soruşturma ve kovuşturma evresi bu şekilde başlamış olur. Yine kovuşturmada mahkeme, soruşturmada dinlenen tanıkları yine dinleyebilir. Adi tıp raporları alınır, bilir kişi raporları alınır, yine olay mahallinde keşif yapılır, inceleme yapılır ve en sonunda bu kişi hakkında bir kanaate hükmü varılır. Tabii bu bahsettiğim şey ilk derece olmuş oluyor, ilk derece yargılaması olmuş oluyor. Burada suçun yani buradaki hükümden memnun olmayan mağdur yani sanık ya da mağdur fark etmez, sanık ya da müşteki bu konuda suç daha doğrusu bu kararı üst yargıya taşıyabilir. Yani isnaf kanunun yoluna başvurarak bölgedeğe mahkemesine ya da temiz kanunun yoluna başvurarak yargıtaya dosyayı taşır

33:55ve en son bunlar da tüketildikten sonra yine anayasa mahkemesine başvuru var. İçikuk yollarımızı biz bu şekilde tüketmiş oluruz ve Avrupa İnsan Hakları Mahkemesine kadar yine ilerleyen bir süreç oluyor. Tabii bu noktada suçun mağduru da olsanız, faili de olsanız bunlar kişinin aslında çok fazla kendi başına yürütebileceği durumlar değil. Avukatların bu noktada desteği çok büyük. Yani hukuki destek bir yana aslında psikolojik danışmanlık da sağlıyoruz. Çünkü o kişiyi rahatlatacak aslında hukuk kanunların olduğuna siz karşı tarafa verdiğinizde o kişide istemez bir rahatlama duygusu oluyor. Siz o duyguyu da veriyorsunuz aslında. Bilgisizlik zaten insan da korku yaratır. Konu hakkında bilgi edindiğinizde ve siz şablonu aslında gördüğünüzde bunu öngörüp vekinize bildirdiğinizde bir nebze de olsa içi rahatlar ve en azından öngörülebilir bir süreç içerisine girmek kişiyi rahatlatan bir şeye dönüşüyor zaten. Bunun dışında aslında siz avukat olarak taraf değilsiniz. Siz temsil ediyorsunuz orada. Hani bir ceza dosyasında savunma makamısınız baktığınızda. Ama gerçekten müvekkille aranızda kurduğunuzu güven ilişkisinden ve kaynaklı. Evet yani bir takımda oluyorsunuz açıkçası bir noktada. Bir takım olarak süreci birlikte ilerletmek ve müvekkille avukat arasındaki güven ilişkisinin

35:25hem test edilmesi hiçbir bilginin saklanmaması ve sürecin şeffaf yürütülmesi yargılamanın akubeti için yine en önemli hususlardan biri bizim için. Evet aslında sizin işinizi bir noktada kolaylaştıran da aslında şu olabilir mi? Yani bunu söyleyebilir miyiz? Vatandaş bir diğer vatandaşla yaşadığı problem hakkında karşılıklı ikili diyalog yaşamıyor. Sizler araya girerek aslında onların sözcüsü gibi bir yandan onların haklarını da tam anlamıyla bilerek. Yani siz bunlar için yıllarınızı veriyorsunuz, büyük bir kitapları okuyup aslında bu mesleğe sahip oluyorsunuz. İşte kolay bir meslek olduğunu düşünmüyorum ben gerçekten. Aslında siz o kitapların size sunduğu bilgilerin hepsini bilerek o kişileri öncülüyorsunuz aslında ve iki avukat bir araya gelip konuşup bu olayı çözüyor. Bu yüzden aslında vatandaşların da korkmadan gerçekten tüm şeffaflıklarıyla karşındaki avukatı her şeyi anlatabilmesi gerekiyor. Bu da aslında hukuk sayesinde oluyor. Yoksa gerçekten güvenin sağlanması size anlattıklarının bile bir hukuki boyutumu hakkak vardır. Yani onların saklanacağına dair, sizinle gizli kalacağına dair soruşturmanın seyirine göre hepsi aslında çizilmiş şeyler. Ama işte vatandaşlar ne yazık ki bu konuda bilemiyorlar. Bazen arkadaşları bile kendi avukatı hatta derler ya avukatı mısınız onun diye. Evet diyenler çıkıyor aradan. Evet avukat olmak da çok da kolay bir şey değil. Evet bunu da söyleyelim ama ben şunu da altın çizmek istiyorum. Az önce tutuksuz yargılanmanın da aslında bir yargılanma olduğunu söylediniz.

36:55Ama insanlar tutuksuz yargılanmayı birazcık basit değildir gibi ya ne de olsa tutuksuz yargılanacak. Ben bunu gidip şikayet etmeyeyim ya da suçlu tarafından bakıldığında yani ne de olsa tutuksuz yargılanacağım. Başıma en fazla ne gelebilir ki algısını birazcık sizinle açmanızı isteyeceğim. Evet dinleyelim. Şimdi kesinlikle böyle bir yanlış anlaşılma var toplumda. Kişinin tutuksuz yargılanmasını evet bu bitti artık bu kişi yargılanmıyor, ceza almadı. Özellikle sosyal medyaya girişinizde evet serbest bırakıldı gibi başlıkları zaten görürsünüz. Bir kişinin tutuksuz yargılanması onun yargılanmada anlamına kesinlikle gelmiyor. Şimdi ceza kanunumuzda zaten tutukluluk şartları belirtilmiş. Bir kişinin suç işlediğine kadar kuvvetli suç şüphesinin bulunması, kaçma şüphesinin bulunması ya da delil karartma ihtimalinin bulunması sayılıyor 3-4 madde zaten. Bunları sağlıyorsa suç ceza tarafından bu kişi tutukluğa sevk edilir. Fakat şimdi bir kişinin sabit ikametgihı varsa yedi yurdu belli ise o kişinin isnat edilen suça dair soruşturma aşamasını zaten delillerin çoğu toplandıysa bu kişinin tutuklanmaması makul olabiliyor dosyada. Şimdi burada zaten Hakimin takdir yetkisi dediğimiz bir durum var. Hakimin oradaki kanaati bu noktada çok önemli. Şimdi her olay bir kere kendi içerisinde değerlendirilmek zorunda. Yani bizim ceza kanunumuz her bir olayı çok spesifik bir şekilde detay detay yani değerlen, kaç cilt ceza kanunu olur bilmiyorum o zaman gerçekçi de değil.

38:27Şimdi kanunu dediğimiz şey zaten daha çerçeve hükümleri içerir. Dostların niteliğine göre de Hakimin takdir yetkisiyle kişinin tutukluyada tutuksuz yargılanıp yargılanmayacağı zaten süreçte belli olur. Şimdi bir kişinin tutuklanması, hürriyet özgürlüğünün zaten elinden alınması ve kısıtlanması demek. Şimdi bu böyle söyleyince çok belki kolay gibi geliyor. Ama aslında başkalarının haklarına aslında birtakım sıkıntılar doğurdukları için bu tanım alıyorlar. Onu da altın çizelim muhakkak. Tabii öyle ama şimdi şöyle bir durum var bir kişinin bir suçu işlediğine dair kesin bir hüküm oluşmadıysa artık yargılama sonuna kadar o süreçte o kişinin biz sadece sanık olarak sanık deriz. Yani hükümlü değildir o, o kişi daha henüz suçlu olmamıştır. Şimdi sosyal medyada gördüğümüz olayları bazalırsak eğer gerçekten çok öfkelendiğimiz için bu kişi direkt suçlu diyoruz ama o işe öyle olmuyor. Yani çok ters köşe olabiliyorsunuz. Suçlu kabul edebilmek çok kolay ve eğilemez. Şimdi eğer öyle olursa zaten dediğim gibi hani işimizi yapmayalım bırakalım çünkü biz çok taraflı yaklaşmış oluruz o zaman. Yani avukatlar da, hakimler de, sarcılar da baktığınızda zaten tarafsızdır. Yani bizim aldığımız bir dosyada sonuçta biz inandığımız işi yapıyoruzdur o noktada. Ama şimdi biri gelip kendi suçsuzluğunu ya da suçsuzluğunu iddia ettiğinde direkt suçsuz da olamaz. Ben suçluyum dediğinde direkt bunu kanatla getiremeyiz. Yani o kişinin o suçlu işlediğine dair kesin hüküm oluşması lazım. Çünkü niye şüpheden sanık yararlanır, masumiyet karinesi diye bir şey var.

39:58Çünkü bu olmazsa eğer çamurat izli kalsın. Yani ben gideyim Cimere sizin aklınıza bir şikayette bulayım. Öylesine canım istediği için ve siz direkt yargılanmaya başlayın ve hatta tutuklanın. -Uzan herkes, herkes bile artık. -Tutuk yargılanın ailen öyle bu işin sonunu alamayız. O yüzden tutukluluk şartları her bir dosyada olay içerisinde değerlendirilir. Hakimin takdir yetkisinde de göre karar verilir. Fakat sosyal medyada sanıldığının aksine tutuksuz yargılanmak, yargılanmamak değildir. Bu yargılamanın sonucunda o kişi gerçekten suçluysa zaten ceza alır ve hapse girer. Yani o ceza bile mutlaka girer zaten. Ama bunu o kişi berat ediyorsa sırf sosyal medyada böyle servise edildiği için o kişinin direkt suçlu olduğunu kabul edersek zaten dedim gibi hukuk sistemin hiçbir anlamı yok. Evet, sosyal medyada gerçekten kimse okumadan haberci oluyor, kimse okumadan avukat oluyor. Herkes, herkes hakkında çok kolay bir şeyler söyleyebiliyor, bir şeyler ekleyip çıkartabiliyor diyelim. Peki, bir de tutuksuz yargılanmanın aslında tam olarak ne olduğunu da aslında izleyicilerimize de aktarmak istiyorum. Tutuksuz yargılanma tam olarak nedir? Yani bir olaydan bana örnek verecek olsanız neler söylersiniz, bunu bize nasıl açıklarsınız? Şöyle mesela kastan yaralama dosyası olsun, kastan yaralama dosyasında bir şüpheli hakkında soruşturma başlatılsın. Onunla ilgili bu suçu işlediğine dair yeterli suç şüphesine ulaşılsın. Hakkında aleyhine alınmış karşı tarafında darp raporu vardır mesela. Soruşturma aşaması yürütülür, iddianame hazırlanmıştır.

41:30Savcılık daha doğrusu öncesinde tutukluluk ister diyelim ki bu kişi için. Bu kişi Surat Cezayı'ya sevk edildiğinde Surat Cezayı Hakkimin karşında bir sorgu süreci olur. Şimdi sorguda Hakimin bu kişinin tutukluluk şartlarını sağlayıp sağlamadığına bakar. Az önce saydığımız gibi kuvvetli yine suç şüphesinin olması, kaçma şüphesinin olması, delil karartmaya yönelik şüphelerinin olması gerekiyor. Bunları eğer kesin sağlıyorsa bu kişi zaten tutuklanır. Ama bunları sağlamıyorsa dediğimiz gibi sabit ikametgahı varsa, ailesi yeri yurdu belliyse ve bu suçu işlediğine dair çok kuvvetli bir şüphe yoksa daha ortalama bir şüphe varsa bu kişi tutuklanmaz. Fakat tutuklanmadığı takdirde hakkında mutlaka adli kontrol hükümleri uygulanır. Muhtemelen haftada bir emniyete gider imza verir, kaçmadığını ispatlamak için zaten. Aynı zamanda yurttaşı çıkış yasağı olur, hakkında başka adli kontrol tedbirleri uygulanır. Hani bir tutuklanmaz sadece. Yani hayatı aslında ciddi anlamda kısıtlanır fakat tutuklanmaz. Bu kişinin yine asliye cezadı ya da ağır cezada dosyası başlar, yargılaması olur. Kendisi sanık olarak dosyada bulunur. Eğer ki kuvvetli suç şüphesini ciddi anlamda kuvvetlendirecek bir delil kovuşturma aşamasında artık elde edilirse o kişi yaparça var, yine tutuklanır. Yani hani bunda değişen bir şey olmaz. Fakat tutuksuz geçirilen bir yargılama sürecinin sonunda o kişi yine ceza alacaktır. Eğer suçluysa, ila tutuklanmasına gerek yok. O ceza aldığı takdirde yine ceza bir sevgi yapılır ve bu sefer artık hükümünün olarak ceza evine girer.

43:05Eğer ki soruşturma aşamasından sonra o yargılamada, kovuşturmada diyelim ki birkaç ay ilk ceseye kadar tutukluk aldı ve sonrasında tutuksuz yargılan dişim bu da olur. İlk başta tutuklanabilirsiniz, ilk ceseye kadar. Aynen bu da bir yaptırımdır. Sonrasında kovuşturma aşamasında tutuksuz yargılanırsınız. Fakat bu sürecin sonunda yine de ceza alırsanız zaten o süreçte yattığınız süreç en son mahsup edilir. Ona göre ama tekrar ceza evine girersiniz. Yani bu konuda bir şüphemiz yok. O zaman aslında bu cezasızlık algısının noktasını da koyuyoruz yavaş yavaş. Yani gerçekten her işlenen, her suçum bir cezası vardır. Ben buraya gelmeden önce bir soru görmüştüm aslında. Birazcık son olarak da sona doğru gelirken o soruyu da sormak istiyorum. Acaba gerçekten suçsuz olan bir insan da tutuksuz yargılanabilir mi? Yani örnek veriyorum bir suçu yok ama belki üstüne bir suç atıldı. Yani bu davalar gerçekten çok karışık seyrediyor. Hani eğer gerçekten suçsuz biri varsa, kişinin üzerine suç da atılabiliyor. O yüzden de tutuksuz yargılanabiliyor. Bundan da çok kısa bahsedip aslında bu algının önüne geçmek için neler yapmanız gerektiğine de inip kapatalım isterseniz. Tabii. Şimdi tüm sistemler olduğu gibi hukuk sistemi de doğal olarak uygulamada mükemmel değil. Zaten böyle olsaydı biz bir Ütopya'yı yaşıyor olurduk açıkçası. Uygulamada elbette hatalar var, elbette yanlış alınan kararlar ve elbette mağduriyetler var. Dediğiniz gibi suçsuz bir insan suçlu gibi tutuklanıp yargılanabilir.

44:38Suçlu bir insan suçsuzmuş gibi tutuksuz da yargılanabilir. Şimdi başta söylediğimiz şüpheden sanık yararlanır ilkesi ya da masumiyet karinesi. İşte aslında suçsuz olup suçluyumuş gibi yargılanan kişilerin lehine işleyen bir sistemdir. Aynı şekilde de tutuksuz yargılansa bile o kişi hakkında kovuşturma aşamasında, delil elde edilmesiyle ve en son yine hakimin takdiri yetkisiyle o kişi yine apar topar alınır, cezaevine götürülür, paşa paşa yine o cezasını yatar. Biz de bizim üstümüze düşen şey çok şu an günümüzde zor olsa da aslında hukuk sistemine olan inancımızı tazelememiz gerekiyor. Çünkü biz toplum olarak inanmazsak bu sistem zaten işlemeyecek. Evet, başta zor olacak. Artık o tükenmişlik sendromundan aslında bir an evvel çıkılması gerekiyor. Çünkü tükenmişlik daha da aslında kötü bir yola doğru gidiyor gibi gözüküyor anladım Kadir. Yani inanın sonuçta yargı sistemine hizmet eden bir avukat olarak yeri geliyor bizim de inancımızın düştüğü, ya bu dosya böyle olmamalıydı, bunu buradan nasıl döndürebiliriz, neler yapabiliriz, işte haklılığımızı nasıl ispat edebiliriz dediğimiz çok fazla nokta oluyor. Ama avukat olarak benim de buna dair inancımız zaten yok olursa kimseye de bir faydamı olmaz. Bu durumunda hiç kimseye bir faydası olmaz zaten. Çok zor da olsa inancımızı taze tutup yine de ceza sistemine olan inancımızı arttırarak sürdürmemiz gerekiyor ki sistem işlesin. O inanç olmazsa zaten kişiler gidip haklarını da aramıyorlar, hiçbir şey yapmıyorlar.

46:09Ama dedim ki bu bir paradoks. Haklarımızı bileceğiz, bu konuda bilgi edineceğiz, haklarımızı arayacağız, ısrarcı olacağız, ofansif olacağız, bastıracağız, inançlı olacağız ve inancımız da bir noktada kendini gerçekleştiren k ihanete dönecek ve bir noktada olumlu bir yere gidecek diye ümit ediyorum ben de. O yüzden en sonunda aslında gerçek doğruya ulaşabilmek için süreci en doğru şekilde işletebilmek gerekiyor. Yani sona gelirken kafamda canlanan cümleler bunlar oldu. Yani bir kişinin eğer bir durumla karşı karşıyaysa ve hukuk onun haklarını koruyacaksa o an en baştan itibaren hukuk sistemine gerçekten teslim olarak onları inanarak devam etmek gerekiyor. Çünkü az önce sizinle de program başlamadan önce değilmiştik. Eğer kişi son zamanlarda ya da bir davanın ortasına kadar gelinmiş. Avukatla ortasında ilişme geçildiğinde bir kopukluk söz konusu oluyor. Belki de o yüzden de birçok dava sırf bu yüzden tutuksuz aslında cezansızlık ya da daha doğrusu toplumda cezansızlık algısına oluşturan bir şey oluyor. Çünkü avukatta ortasında girmiş durumun işin içine. O yüzden bu noktada gerçekten doğru zamanda doğru hareket edebilmek, hukuka güven hukuka güvenmek ve aynı zamanda da kendi yaptığımız şeyleri de karşı tarafa güzelce iletip, düzgün, nizamir bir şekilde devam ettik olacaktır diyoruz. Sizin de programımızın da artık sonuna geldik. Sizin eklemek istediğiniz, son olarak cümleleriniz var sonunda alalım sonra kapatalım. Dediğim gibi bizim hem toplumdaki vatandaşlar olarak, aile bireyleri olarak,

47:43önce kendi ailemizi içerisinde çocuklarımızı, gençlerimizi bilinçlendirip, ceza kanunlu hakkında ve diğer bütün sahil kanunlarımız hakkında bilgilendirme yapıp, en azından bunlar hakkında bilgi sahibi olduğumuz takdirde bunların uygulamasının da pozitif bir yöne gideceğine dair inanıp sistemi bu şekilde yürütmemiz gerekiyor. Bilgi sahibi olmayı, detaylı bir şekilde bilgi sahibi olmayı ümit ediyorum. Çok güzel aslında konuşmalar yaptık sizinle. Hukuku tekrar masaya yatırdık ve masaya yatırıldığında da güzel şeylerin olabileceğinin altına çizdik aslında. Evet biz artık programımızın sonuna geldik. Evet biz avukat ve tül uçkanla birlikte bugün gerçekten çok güzel konulara değindik. Kişinin hukuki haklarının neler olduğunu ve nasıl ilerlerse bu hukuki hakların sonucunu getirebileceğini öğrendik. Evet Türk Haber TV ekranlarında hukuk masası programında sizlerle birlikteydik. Bir dahaki programınızda görüşünceye dek hoşça kalın. Hoşça kalın. [Jenerik Müzik] [MÜZİK ÇALIYOR]

Bu transkript ses kaydından otomatik olarak çıkarılmıştır ve hata içerebilir. Zaman damgasına tıklayarak videonun ilgili anına gidebilirsiniz. Yayın hakkı TH TurkHaber Tv’ye aittir.

00:00TÜRK ABAR TV ekranlarına hoş geldiniz. Ben Melda Şahin, bir hukuk masası programında daha birlikteyiz. Bugün hemen hemen herkesi yakından ilgilendiren borç hukuk konusunda borç hukukunu hukuk masamıza yatıracağız. Ve değerli konuğun Betül Uçkan ile birlikte programınıza başlıyoruz. Evet, nasılsınız? Öncelikle hoş geldiniz. Hoş buldum, çok iyiyim. Teşekkür ederim. Siz nasılsınız? Ben deyiyim. Çok teşekkür ederim. Evet, ben iyiyim. Siz iyisiniz ama bazı insanların canını çokça sıkan onlara dert eden bir konu hakkında konuşacağız. Borç hukuk hakkında konuşacağız. Evet, öncelikle borç nedir? Ve aslında borcu nasıl doğduğundan başlayalım. Borç nedir hukukta? Şimdi borç dediğimiz şey aslında alacaklının borçluğundan istemeye yetkili olduğu, borçluğunun da yerine getirmek zorunda olduğu tek bir edim ya da alacak hakkında biz borç diyoruz. Ve borçlar kanunu da düzenleniyor kanunumuzda. Bazen tek taraflı olarak bir edimi yerine getirme yükler, bazen iki tarafa da yükler. Yine bu sözleşmenin ya da anlaşmanın niteliğine göre değişen bir durumdur. Nereden doğar diye soracak olursak, boş arkamda üç başlık altında düzenlenmiş. Birincisi sözleşmeden doğan borçlarımız vardır, ikincisi haksız fiilden doğan borçlarımız vardır.

01:30Bir üçüncü olarak da sebepsiz denginleşmeden doğan borçlarımız vardır. Borçlar bu üç kaynaktan doğar. Evet aslında borç artık hemen hemen hayvatandaşın hayatının bir noktasında canını sıkan bir durum olarak karşımıza çıkıyor elbette. Biliyorsunuz nakit para kullanımı yerine artık kredi kartı banka kartlarına bıraktı. Ve sonrasına görüyoruz ki aslında kredi kartın önü de alınmıyor ve borçlar çok hayatımızda bizlerin önüne çıkmaya başlıyor. İnsanların birazcık harcamalarına dikkat ederek davranması ve sizin de söylediğiniz bu borcu oluşturan temel sebeplere karşı bir tık daha dikkatli olması gerektiğini vurgulayalım ve ben diğer soruma geçmek istiyorum. Borçlu ve alıcaklı arasındaki ilişkide en sık yaşanan sorunlar nelerdir sizin karşınıza bir borçlu ve alıcaklı karşı karşıya geldiğinde ne tarz sorunları duyuyorsunuz? Nasıl ilgileniyorsunuz bu konularla? Aslında temel olarak tek bir konudan uyuşmazlık çıkıyor burada. Genel olarak borçlu böyle bir borcun olmadığını ya da varsa bile en azından borç miktarının bu olmadığını iddia ediyor. Ya da borç bir senede bağlandıysa senedeki imzanın kendisine ait olmadığını iddia edebiliyor. Bu yol yani bu noktaya gelindiğinde de zaten alıcaklı yasalaklarını kullanmak için hukuki yollara başvuruyor. Evet yasalakları kullanıyor dediniz o zaman da borcu olan kişiden bir talep edilen borç miktarı bulunuyor. Peki bu borcun ödenmemesi durumunda alıcaklıdan acaba ne gibi haklar temin edilebilir?

03:00Yani şöyle aslında burada bizim borcumuzun bağlı olduğu hukuki kaynıanın önce tespit edilmesi lazım. Sizin borcunuz bir sözleşmeye mi bağlı, bir senede mi bağlı ya da işte haksız fiilden mi doğan bir alacağınız var daha doğrusu. Alıcaklının önceki, öncelikle borçlu ile arasındaki hukuki ilişkinin tespit edilmesi gerekiyor. Bu tespit edildikten sonra gidilecek zaten yasal yollar belirli ya icra takibine konu edilecektir en hızlı şekilde. Fakat bu bir adi takibi konu olacaksa itirazda da tabi olacağından bazen bunu tercih etmeyip direkt olarak bir alacak davası açılması yoluna da gidilebiliyor. Yine burada da yetkili ve görevli mahkemeni de tespit edilmesi alacak davasının hangi mahkemi, hangi mahkemi de açılacağı noktasında da önemli teşkil ediyor. Evet anlıyorum. Az önce senet dediniz borcun çeşitlerinden aslında bahsettiniz. Ben de buraya bir virgül atmak istiyorum. Bu son zamanlarda banka kartlarından kişiler birbirlerine para yollarken bazen konu kısmına eskiçebiliyorlar. Burada aslında o konu kısmında borç vermek ve almak dengesi birazcık şaşıyor karşımıza çıkıyor. Oraya o konu yazan kısmı muhakkak bir şey yazılması gerekiyor mu? Onu da bir virgül atalım aradan söyleyelim isterim çünkü çokça karşınıza çıkıyor sanırsam sizlerin de bu konuda siz neler söylersiniz? Şimdi şöyle eğer ki sizin bir bank hesabına kendi hesabınızdan başkasının hesabına gönderdiğiniz bedel bir borç ilişkisine dayanıyorsa mutlaka ve mutlaka oradaki hangi borca dair olduğuna dair bir açıklama yapılması mutlaka gerekiyor.

04:34Çünkü siz bunu yapmazsanız karşı taraf her ne kadar ödemeyi almış olmasına rağmen bu borç bana ödenmedi diyip yasal yollara başvurup ya da var olan icra takibindeki bu harican yapılan ödemeyi dahi düşmeden size ödemiş olduğunuz bir parayı yeniden ödemek zorunda bırakabilir sizi. Aslında günümüzde şöyle de bir durum var şimdi ticar faaliyet gereği siz bir iş yapıyorsanız bir tacirseniz bir hizmet satıyorsanız ya da siz vergi ödemek zorundasınız. Bazen de tacirler vergi ödememek için aslında açıklama kısmı borç bırakılarak evet vergi kaçırmak için böyle ödeme de talep edebiliyorlar sizden. Fakat yargıtayın da yine yakın zamanlarda artık hükmettiği bazı kararlar var yine bazı durumlarda aslında sizin açıklama yazmasanız bile borç olarak yargıtayın kabul ettiği durumlar oluyor. O yüzden sizin o parayı gönderme nedeniz belli ise mutlaka ve mutlaka onu belirterek o ödemeyi yapmanız kesinlikle hayrınızda olacaktır. Peki şimdi benim kafamda bir suru işareti canlandı o da şu aslında borç diye bir aslında açıklama yazılırsa o borç alındı mı yoksa ödendi mi aslında pek de net değil. Bu konuda vatandaşlar herhangi bir şekilde birine borç gönderirken konu kısmına ne yazmalı ya da borcu kendi borcunu tam tersi olduğunda ne yazmalı. Oradaki ayrıntıya da biraz dikkat çekmek istiyorum çünkü yalnızca borç dediğinde ödendi mi yoksa alınacak bir borç mu orada kafalarda soru işareti kalıyor tahmin edersiniz.

06:07Evet yani dediğim gibi taraflar arasında bir borç varsa örnek veriyorum bir icra takibi olmuş olsun iki kişi arasında alacaklı borçluya karşı bir icra takibi başlatmış olsun. Hangi miktarın daha doğrusu o noktada bir önemi yok ama icra dairesine değil de taraflar harican kendi aralarında yaptıkları bir anlaşma ile aslında sözlü bir anlaşma ile belki bedelden de indirim yapmak suretiyle harican bir ödeme de anlaştılar diyelim ki bu ödemeyi yaparken işte örnek veriyorum Ankara üçüncü icra dairesi şu esas numaralı dosyadaki borçluğu X şahsının adına yapılan ödemedir diye net bir açıklamanın yapılması tamamen işi artık aydınlatacak bir noktaya gitmiş oluyor. Yani arada böyle belli bir borç ilişkisi varsa ya da bir sözleşme varsa ya da bu bir aydat borcu bile olabilir. Aslında basit görmek gerekiyor aslında bakarsak çünkü bazen bu tarz belki ufak gözümüzden kaçan detaylar epey bir ceplerimizi yakabiliyor. O yüzden bu konuda bize aydınlatınız için tekrardan teşekkür ediyorum ve bir sonraki soruma geçiyorum. Az önce sizce sözlü anlaşmadan bahsettiniz sözlü anlaşmada hukuken geçerli midir bu bir borç doğrulu mu diye soracağım size. Şimdi şöyle yine borçlar kanunu da zaten yazılı olarak geçerlik şartına bağlamış sözleşmeler var ve aynı zamanda sözlü olsa dahi geçerlilik doğran sözleşmeler var. Eğer ki sizin yaptığınız sözleşme örnek olarak veriyorum belirsiz süreli bir kira sözleşmesi ise ya da belirsiz süreli bir iş sözleşmesi ise bir ara işe giriyorsanız ve belirsiz süreli olarak yapılıyorsa bu sözleşme zaten sizin sözleşmeniz sözlü olarak yapılsa dahi geçerli oluyor.

07:52Bu bir işçi işveren ilişkisi ise eğer işçinin nasıl ki işi yerine getirme edimini yüklenmiş oluyorsa iş veren de onun karşılığını ödeme edimini yüklenmiş olmuş oluyor ve bu şekilde de arada yazılı bir sözleşme olmamasına rağmen aslında taraflar borç altına girmiş oluyor ve bu hükümlüklerini ifade etmeleri gerekiyor. Yine kira ilişkisinde de öyle sözlü olarak yapılmış bir kira sözleşmesi olsa dahi bir kira ilişkisinin varlığını kabul ediyoruz. Tabii ki de yani tarafların bu konuda yaşayacakları herhangi bir husumet ya da bir uyuşmazlık noktasında ispatı yönünden problem yaratacağı için biz her zaman sözleşmeleri zaten avukat eliyle ve yazılı bir şekilde yapılmasını öneriyoruz. Evet aslında burada siz de şuna dikkat çekiyorsunuz söz uçar yazı kalır diyoruz. Burada da gerçekten çok hayatı önemli taşıyor çünkü borç artık hayatımızın her alanında var olmaya devam ediyor bu konuda da gerçekten titiz davranmak çok çok önemli diyelim. Evet peki insanlar birbirlerine borç verirken ya da şirketler arası borçlar söz konusu olduğunda kefil olarak nitelendirdiğimiz bir tanım var. Öncelikle o tanımı alalım ardından ben de sorunu sorayım vatandaşlarımızda bilgilendirmiş olsunlar. Yani kefalet dediğimiz durum aslında iki taraf arasındaki yapılan sözleşmede eğer ki tek tarafa özellikle borç yükleyen bir sözleşme varsa borçluğunun genelde de alacaklığının talebiyle birlikte borçluğunun borcunu ödeyemediği noktada alacağını garanti altına almak için üçüncü bir şahsı da kefil olarak sözleşmeye taraf olarak eklemesine biz hem kefalet demiş oluyoruz hem de sözleşmemizde artık üçüncü bir taraf olarak kefilimiz olmuş oluyor.

09:31Evet peki birisini kefil yaptık kefilimiz de bize güvenceyi sağladı ancak bazı şeyler ters gitti bu durumda acaba bu kefil sorumluluktan nasıl kurtulabilir diye soracağım sizlere ama. Yani kefil de artık aslında bir taraf sayıldığı için borcum yasağın sonuçlarıyla o da sorumluğu asıl borç sona erdiğinde ya da ibra edildiğinde kefilin de sorumluluğu sona ermiş olur ama onun dışında sözleşmedeki genel sözleşme genel olarak sona ermediği takdirde borç ilişkisi devam ettiği ve bir borçluğu aynı şekilde sözleşmeyi devam ettiği takdirde kefil de sorumlu olacaktır. Evet o yüzden aslında sizden de bir uyarı mesajı almak istiyorum çünkü bazı insanlar evet belli bir maddi durumda kişileri koruma altına almak açısına belki de gönülleri istediği için bunu yapıyorlar ama bu konu çok hassas bir konu çünkü çok güverdiğiniz bir insanla kefil olabilirsiniz ama ne yazık ki zamanımızda kimse kimseye güvenemiyor. O yüzden burada sizden de bir bilgül atıp aslında bir uyarı mesajı dinlemek istiyorum ama siz ne söylersiniz kefilik konusunda? Yani kesinlikle kendisine güvenmeyen birinin kimseye de kefil olmaması gerekiyor hem sizin kefil olduğunuz kişiye güvenmeniz lazım hem de ödeme noktasına kendinize de güveniyor olmanız lazım. Yani bir sözleşmeyi siz kefil olarak imza atıyorsanız sanki esas borçluğu sizmişsiniz gibi bu riski alıp sanki sizden başka borçluğu yokmuş gibi bunu kafanızda netleştirip öyle girmeniz gerekiyor yoksa günün sonunda zaten o borç ödenmediğinde siz bundan tek sorumlu kişiymişsiniz gibi işin içinde bulacaksınız kendinize.

11:05Evet anlıyorum. Peki bu zaman aşımına da gelmek istiyorum birazcık da çünkü aslında borçlar ödenmediğinde zaman aşımına uğruyor aslında hepimizin yakından bildiği kavramları ama birazcık içerisine açmak istiyorum. Bu zaman aşımla süreleri borçluğaçasından ne anlama geliyor ve hangi sürelerde borç acaba düşme ihtimaline giriyor? Şimdi zaten birden fazla borç ilişkisi tanımı var. Bunların hepsinin tek tek kanununda düzenlenmesi mümkün değil o yüzden genel zaman aşımı olarak biz on yıllık bir zaman aşımına tabi oluyoruz. Bunun istisnaları var yine TBK 147'de bunun istisnaları sayılmış bu da beş yıllık zaman aşımı süreleri olmuş oluyor zaten. Kira bedelleri, ana para faizlerini, ortaklık sözleşmelerinden doğan borçları ve vekalet komisyon acentelik sözleşmelerinden doğan borçları ya da eser sözleşmesinden doğan borçları biz beş yıllık zaman aşımına tabi tutuyoruz ama onun dışında genel zaman aşımı olan on yıllık zaman aşımına tabi diyebiliriz. Umarım hiç kimsenin borcu böyle bir zaman aşımına uğramaz. Her borç yerini bulur ve bir an önce kapanır diyelim. Aslında birazcık da şu konuya dikkat çekmek istiyorum. Biliyorsunuz ki artık kirada oturan sayısı her geçen gün birazcık daha artıyor. Bazen de ev sahibi ve kiracılar arasında bir takım sıkıntılar yaşanabiliyor. Bu kiracının maddi sebeplerinden dolayı da olabiliyor. Örnek veriyorum bir kiracı ev sahibine ödemesi gerektiği zamanda kirasına ödeyemedi. Bu tarzda acaba ev sahibi bu borcu nasıl tahsil edebilir diye sormak istiyorum ve bu kiracının borcu ödeme süresi ne kadardır diye sormak istiyorum.

12:43Kanundan yine burada belirtilen bizim kesin sürelerimiz var. Şimdi kiracı zaten kirav edelini ödemediğinde temerde düşmüş oluyor. Bu noktada kirayı verenin ev sahibini yapması gereken şey önce yazılı bir ihtar çekmesi ve çekilen ihtar namede bu borcun, birikmiş kiram borcunun ödenmesi için 30 günlük süre vermek zorunda. Yani siz bir ihtar namede çekiyorsunuz. Öncelikle noter kanalıyla bu ihtar namede içerisinde kiracıya 30 günlük süresi olduğunu ve bu süre içerisinde kendisinin borcu ödemesini ödemediği takdirde yasal yollara başvuracağınızı işte hem kirav bedelini tahsil edeceğinizde hem de kendisini tahliye edebileceğinizde dair bir ihtar namede çekmiş oluyorsunuz. Eğer ki bunun sonunda zaten ödeme yapılmazsa kirayı veren temerit nedeniyle tahliye davası açabilir. Bunun dışında bir de aynı zamanda ödenmemiş kirav borcu olan kiracıya karşı tahliye talebi idra takibi başlatmak orada yine hızlı bir çözüm alınabilir. Buradaki ödeme emriyle birlikte kiracıya giden ödeme emrinde yine belirli süreler var. 30 gün içerisinde yine kiracıya bu borcu ödemese ya da ödemeyecekse de en azından bu süre içerisinde itiraz etmesi bildirilir. Genelde burada kiracılar borcu ödemediği takdirde zaten evden tahliyesine gidiliyor. Borcu ödeseler bile kendilerini tanınan 30 günlük sürenin dışında 31. gün ödeseler bile artık hem kirav borcuna ödemiş oluyorlar ama hem de alacaklığının 30 günlük süre içerisinde ödemmediğinden kaynaklı icra kukmak yemesinde bir de tahliye davası açma hakkı elde ediyor ve hemen de karara çıkıyor açıkçası.

14:26Yani siz alacaklı ev sahibi olarak hem ödenmemiş kirav borçlarınızı tahsil etmiş oluyorsunuz hem de kiracı tahliyetime hakkını fukuken kazanmış oluyorsunuz. Evet akıllarda olan bir diğer soruya daha geçmek istiyorum. Şöyle şimdi bir kiracı ev sahibinin söylediği fiyatın belki birazcık daha altında fiyat ödüyorsa biliyorsunuz ki kira tespit davaları açılıyor. Aslında ona da birazcık değinmek istiyorum. Kira tespit davaları sonucunda eğer kira az ödeniyorsa üzerindeki o miktar ödenmesi gereken miktar borç mudur ve ne kadar sürede ev sahibine verilmesi gerekir diye bir soruma olacaktı size. Tabii şimdi eğer kira kira ilişkisi 5 yıl boyunca sürdüyse kiray veren ev sahibi tarafından bir kira tespit davası açılır. Kira tespit davası eğer ki en uygun sürelerde açıldıysa davan sonunda hükmedilen kira bedeli davat tarihinden davat tarih itibariyle geçerli olacak şekilde zaten karara bağlanır. Şimdi burada öncelikle o kiraf hakkını talep edebilmek için öncelikle bu mahkeme sürecinin kesinleşmesi gerekiyor. Yani ilk derece yargılaması bitecek, çok yüksek ihtimalleye daval taraf bir yargıya gidecek, isnaf edecek dosyayı. Dosyanın artık tam olarak kesinleşmiş bir şekilde dönmesinden itibaren bu sefer alacaklı olan ev sahibi davat tarihinden itibaren geçerli olacak şekilde her ay için, örneğin diyelimki 10 bin lira kira ödeniyordu, davanın kesinleşmesi sonucunda aslında dava tarihinden itibaren 15 bin ödenmesi gerektiğine kanaat getirildi ve diyelimki dava 15 ay sonunda kesinleşmiş oldu.

16:0415 aylık her bir ayında 5 bin liralık oradaki farkını alıp siz ilanlı icra takibine koyuyorsunuz, icra kanalıyla da zaten ilanlı icra olduğundan kesin bir şekilde siz boşluğun ödeme kabiliyeti varsa tahsil ediyorsunuz. Evet aslında bu da bir borç olarak sayılıyor diyebilir miyiz o zaman? Tabii ki, tabii ki mutlaka bir borç. Peki ne sıklıkta karşınıza bu tarz davalar çıkıyor? Çünkü son zamanlarda kiracaların artması ile birlikte aslında bu tarz problemlerin de başı çekildi diyebiliriz yavaş yavaş çünkü hemen hemen birçok insan kirada oturuyor. Ev sahipleri ve kiracılar kendi çaplarında ikisi de mağdur olabiliyorlar. Bu konuda bu borçlar sizin karşınıza çok sık çıkıyor mu bunu da sormak istiyor? Yani tahmin etinizden çok daha fazla çıkıyor. Ciddi bir problem aslında şu an bu kiracı ve kirayı veren arasındaki kira bedelleri. Kimseyi de suçlayamıyorsunuz. Burada bir suçlu yok aslında artık günümüzün ekonomik koşulları ve işte enflasyonla birlikte insanların ödeme güçlerinin de azalması ve hayatın gerçekten çok pahalı olmasından kaynaklı. Herkes yani ev sahibi de, kirayı veren de kendi taşınması üzerinden bir gelir elde etmek istiyor. Kiracı da kendi cebine göre adil bir kira ödemek istiyor. İki tarafın çıkarları çatıştığında da işte artık iş avukatları, hakimlere düşmüş oluyor hani bunun artık net bir sonuca varması. Ama artık şöyle de bir durum var şunu görüyoruz. Kiracı ve kirayı veren arasındaki bu ilişkiler de kirayı veren artık şunu teklif ediyor. Sen evimden çık yeter ki ben sana şu kadar para vereyim.

17:35Sonrasında belki diğer bir kiracıyı daha fazla fiyatta ağırlamak için yapıyor olabilir bunu aslında. Mutlaka ve gerçekten bu sefer kiracıları da evden, evi tahliye etmeleri için hem taşınma bedelleri hem bir sonraki gerçekleri evdeki belki 5 aylık kira farkı olacak şekilde yüklü bir miktarda da ödeme yapılarak tahliyeyi de ikna edilebiliyor. Günün sonunda taraflarının anlaşmasına bağlı bir şey zaten. Zaten taraflar anlaştığında birçok problem ortadan kalkıyor ancak artık insanların birbiriyle anlaşması da çok güçleşti. Burada sizlere aslında büyük büyük roller düşüyor. Gerçekten çok zor işiniz. Tekrardan size kolaylıklar diliyorum ve bir diğer soruma geçiyorum. Evet aslında kişilerin kişileri olan borçlarından bahsettik birazcık da kişilerin bankaları olan borçlarına değinelim istiyorum. Evet bu bankaları olan kredi kartı borçlarının ödenmemesi hangi hukuki sonuçları doğurur diye soracağım. Çünkü az önce de bahsetmiştim zaten hemen hemen herkes artık kredi kartı kullanıyor. Hatta kredi kartının yaşı da artık düştü. Artık neredeyse 18 yaşında doldurmuş bireylerinin neredeyse hepsinde kredi kartları bulunuyor. Birazcık da bu noktaya değinelim. Öncelikle aslında insanların harcamalarını bu borçları girmemesi için neler yapabilirler sizden birazcık onları dinleyelim. Ardından da bu borçlar hakkında nasıl düzenlemeler var bunları alalım. Şimdi bankalar da ve şahıslar arasındaki olan borç ilişkisi aslında yine temelde çok basit bir borç ilişkisi fakat burada taraflar iki gerçek kişi değil.

19:09Bu sefer bir tarafa banka, bir taraf işte biz tüketiciler olmuş oluyoruz aslında. Bankalar da kişilerin çektikleri kredi ya da kredi kartları borçlarının belli süreler içerisinde ödenmediğini de zaten çok hızlı ve ivedi bir şekilde yasal sürece başlıyorlar. Gerçi o yasal süreç başlamasa bile bankalar hemen eğer bir borç varsa ortada direkt kişileri telefontan arayıp sürekli olarak bunu hatırlatıyorlar. Aslında unutmamaları ve aslında o boyuta gelmemeleri için diyelim. Sıkça arıyorlar çünkü geçtiğimiz günlerde bir arkadaşım yaşamıştı sürekli telefonu çalıyordu. Aslında sebebi de kredi kartı borcuydu işte askerisi ödenmiş ya bu aslında çok geniş bir konu bizim burayı belki de sığdıramayacağımız kadar geniş bir konu. Bunu aslında değerlendirebilir miyiz? Peki bu bankaya olan borçların tatsit edilme süreçleri yargıda nasıl işliyor? Bu eğer zaten kredi kartı borcuysa tüm genel geçer söyler burada da işliyor. Eğer bu bir kredi borcuysa siz bir kredi çektiyseniz orada bir farklılık var sadece. Bu belli süreli tüketici kredi sözleşmesi olarak geçtiği için tüketicinin birbirini izleyen en az iki taksidi ödemede temelde düşmesi gerekiyor öncelikle. Siz bir tüketici olarak iki taksidi eğer ödemediyseniz bu sefer banka size bir ihtarname göndererek iki taksidi ödemedin ben sana en az 30 gün süre veriyorum. Bu 30 gün içerisinde sen bu borcu ödediyip sizi bir uyarıyor. Bu uyarıdan sonra eğer ki siz ödemezseniz toplamda bankanın bekleyeceği süre 90 gündür.

20:41O 90 gün süre içerisinde borcu ödediniz, ödediniz, ödemediniz direkt olarak icra takibinde olduğu gibi maruz kalırsınız zaten. Fakat bu 90 günlük sürede de aynı şekilde faiz işlemeye devam ediyor. İşleyen faizler de az buz değil yüksek faizler işliyor açıkçası. Evet çok dikkat etmek gerekiyor ama toplamda biz 90 günlük süre var diyebiliriz sadece orada da faizlerimiz işlemeye devam ediyor. Evet aslında banka borçlarından bahsederken aslında şunu da dikkat çekelimi istiyorum. Biliyoruz ki bankaya olan borcumuz öderken özellikle kredi kartlarında buçuk sıkça karşımıza çıkıyor. Kredi kartı borcu olan kişiler eğer ödeme güçleri yoksa askeri ücreti ödüyorlar. Birazcık bu konuda bilgilendirebilir misiniz bize? Aslında askeri ücretlenilen nedir? O da bir faiz acaba kişi için doğurur mu? Bunlara da dikkat çekelim çünkü bazı vatandaşlar yalnızca askeri ücreti ödüyorlar. Sonrasında hiç hoş durumlar yaşanmıyor, bir bakıyorlar gerçek borçları kendi olan borçlarından çok daha fazla gelmeye başlıyor. Bu konuya da dikkat çekelim çünkü birçok vatandaş bu konuda çok mağdur oluyor. Asgari ücreti nedir ve az önce sorduğum soruların cevabı nelerdir? Burada önemli olan kısım askerinin ödenmesi değil. Yani sizin aylık zaten harcadığınız kendi kredi kartınızdan harcadığınız bedel belli. Sizin mutlaka onu ödemiş olmanız gerekiyor. Yani hem önceki ailerden taksitler olabilir zaten burada. Üstüne o ay içerisindeki harcamalar bindiğinde size kesilen ekstre neyse siz onu ödemiş oluyorsunuz. Asgari ücretini ödemiş olmanız aslında günün sona çok bir şey ifade etmiyor.

22:13Çünkü kalan kısma yine faiz işliyor. O yüzden siz asgari ödeyip ekstreyi aslında kendinizce atlatmış olduğunuzu düşündüğünüz noktada kalan kısma yani üçte birini ödiyorsunuz diyelim ki üçte ikisine yine faiz işliyor. Faizler çok yüksek. Borç giderek artmaya devam ediyor diyebilir miyiz? O zaman vatandaşlarımız bu konuda çok çok dikkat etsinler. Elinizden geldiğince evet zor bazen evet ama bu konuda birazcık daha asgari ücreti ödemek derse kendi asıl borcumuzu ödemek daha güzel olacaktır diye düşünüyor. Burada bir soru daha eklemek istiyorum. Örnek veriyorum maaşla çalışan bir vatandaş bir borcu var. Örnek veriyorum altı ay boyunca asgari ücreti ödedi. Acaba maaşını direkt bankayı yatırması mı onun borçlanması konusunda onu birazcık daha açığa çıkarır. Kredi kartı üzerine ödemeler gerçekleşiyor çünkü asgari ücreti değil de tüm ücreti ödüyor. Sonra diyor ki kredi kartın içinden tekrar kullanayım. Aslında kredi kartı bir borç. Evet. Vatandaşların kaçırdığı nokta burada birazcık boğuluyor aslında. Vatandaşlar kredi kartından harcarken sanki parayı da banka ödeyecekmiş gibi düşünüyor. Buraya da aslında bir dikkat çekelim istiyorum çünkü birçok vatandaş bunu düşünüyor ve bu yüzden çok ciddi borçların altına tekrar tekrar girmiş olabiliyor. Aslında bir de günün sonunda parayı kazanmadan harcadığımızda zaten o noktayı kaçınılmaz noktayı ulaşmış oluyoruz. Önce parayı kazanıp sonrasında harcamaları yönettiğimizde bu daha kontrol edilebilir bir noktaya gidiyor. Çünkü siz maaşınızı kaçırmak istediğinizde ne kadar uğraşırsanız uğraşın günün sonunda banka avukatları maaş hajizdeyle bile olsa onu sizden tahsil edecektir yani.

23:46Çok bir kaçışı yok bunun. Sadece maaş hajizde değil taşınır taşınmaz hacizleri ya da direkt evinize fiili hacizle çok büyük yaptırımlara maruz kalabilirsiniz. O yüzden de kesinlikle bu borç konusunu askerisinin de ödenip ödenmemesi noktasında işleyen faizler kişiye uzun vadede hiçbir yarar getirmiyor. Bunun da aslında dikkat çektik birazcık da şuraya evrilmek istiyor sorum aslında kafamda çokca soru var gerçekten. Hangi birini sorsan bilemiyorum çünkü borç gerçekten birçok vatandaşın canını çokca sıkan gün önünü zehreden bir şey o yüzden peki bu bankalar yapılandırma fırsatı sunuyor. Aslında bu yapılandırma da bir borç mudur çünkü bankadan alanıyor bildiğim kadarıyla. Bizi birazcık bu konuda dahi dinlatır mısınız acaba? Bu yine sonuçta bankaların sunduğu de bankaların takdirine kalmış bir durum yapılandırma yapada biliyor yapmaya da biliyor. Orada sizin aslında şöyle bir durum var diyelim ki borcunuzu ödeyemiyorsunuz toplamda belli bir borç artık birikti. Bu borcu eğer ki ödeyemediğiniz noktada bankanın bir yapılandırması varsa aslında siz onu artık olan borcu faizleriyle birlikte yeniden taksitlendirmiş oluyorsunuz. Bankanın ezdiğinde olumlu bir noktaya götürüyor sizi çünkü eğer ki borcunuzu yapılandırırsanız tamamlıyor o zaman bekliyor. Bu az önce bahsettiğimiz bu işe taşınır taşınmaz maaş acizleri ya da fiil aciz gibi noktalara gitmeden aslında size ikinci bir şans verip ödeme fırsatı sunmuş oluyor. Aslında bankaya olan borcu bankayla tekrar kapatmaya çalışıyor vatandaşlar diyebiliriz.

25:17Evet peki birazcık da şuradan bahsetmek istiyorum. Bankalardan bahsettik kiracılardan, kişiler arasındaki borçlardan bahsettik. Şimdi de eşlerden birinin borcunun diğer eşi nasıl etkilediği konusuna değinmek istiyorum. Çünkü biliyoruz ki hele evlilik zamanında birçok vatanda çok ağır borçların altına giriyor. Bunu genellikle erkek tarafları yapıyor, erkekler üstleniyor diyebiliriz. Bu borçlar evlilik konusunda tekrardan karşımıza çıktığında eşleri nasıl etkiler diye sorsam ne cevap verirdiniz bize? Şöyle aslında kişilerin edindiği kendi üzerlerinden, edindikleri boşlardan bir diğer kişi ya da eşlerin sorumunu tutulamaz. Yani burada önemli olan şey eşlerin birbirine kefil olup olmadığı. Eğer ki kefil olduysanız tabii ki de aynı oranda siz de sorumlu olacaksınız. Ama günün sonunda zaten bizim hukukumuza göre bir eşin kişisel borcundan dolayı diğer eş zaten sorumlu tutulamıyor. Evet peki bu aile hukukuyla borç ilişkisi nasıl düzenleniyor hukukta? Aslında bu da aklımızdaki bir soru işareti. Şöyle aile hukukundaki borç durumu bizi en çok boşanma noktasında ilgilendiriyor. Günün sonunda bizim Türk hukukumuzda aslında genel geçerli olan evlilik başında siz kendiniz değiştirmediğiniz takdirde mal rejimi olarak edinilmiş mallara katılma rejimi kabul ediliyor. Bu da ne demek? Evlilik birliği içerisindeki edinilen tüm mallar ve borçlar boşanmanın gerçekleştiği noktada iki tarafa eşit olarak paylaştırılır demek bu. Bu bir alacak da olabilir, taşınmaz da olabilir, taşınır olabilir, bir kredi borcu olabilir.

26:51Tarafların işte evlilik birliği içerisinde evlilik birliği adına edindiği çektiği krediler olabilir. Eğer ki boşanırsanız tabii ki de iki taraf olarak siz sorumlu olacaksınız. Bizim hani aile hukuku açısından en çok önemli senan nokta, en çok daha doğrusu üzerinde düşünülüp bizi problemi çözmek zorunda kaldığımız nokta boşanma konusunda gündeme geliyor. Evet, boşanma konusunda dedik birazcık borçlardan bahsettik. Şunu da sormak istiyorum. Biliyorsunuz ki son zamanlarda bir yasa geldi ve aslında yasa bizde şunu söylüyor. Erkeğin takılan takı kadınındır dediler ve artık düğünlerin geleneği de değişti. Eskiden sadece kadınlar alırdı, kadının hakkıydı. Şimdi bu haklar eşit olarak dağıtıldı. Peki kişilerin bu düzen içerisinde kişilerin altınları da bir borç mudur? Örnek veriyorum, kız erkekten bir borç istedi, o da altınlarından verdi. Acaba bu borcun da bir hukuki düzenlemesi var mıdır diye soracağım. Çünkü bunun röportajını gerçekleştirmiştik sokakta. Bir baktık gerçekten vatandaşlarda diyor ki ben zaten ona vermiştim, sonra geri alamadım gibisinden yanıtlar alınca bu da aklıma gelen bir diğer soru oldu. Eğer ki bu evlilik biri bir boşanmaya gidiyorsa zihnet alacağı dediğimiz başlık zaten kadın açısından kesinlikle bir alacak olmuş oluyor. Şimdi fakat yargıtayın bu noktada yani iki taraf açısından da ayrı ayrı düzenlemeler var. Kadına ait denilen bir yargıtay kararları da sayıca çok fazla ama kime takıldıysa ona ait diye görebileceğimiz bir yargıtay kararı da mevcut günün sonunda.

28:25Fakat yine de bizim uygulamada gördüğümüz biraz daha bu kadına takılan, özellikle zihnet dediğimiz takılar, kadına ait zihnet alacağı zihnet takıları. Kadına ait oluyor günün sonda, eğer ki erkek taraf bunu alıp bir borç ilişkisi kapsamında düşünmeden onu alıp harcadayız. Çünkü o da orada bir sözlü borç haline geliyor ki. Evet evet, eğer boşanırlarsa kesinlikle kadın tarafından net bir alacağı dönüşüyor. Bu ve mutlaka da talep edilen bir şey. Evet peki birazcık da borç teminatlarına gelelim istiyorum. Borç teminat nedir? Ve bu teminat mekiplarıyla ipotekin önemi nelerdir diye sorsam ne cevap verediniz? Yine teminat mektubu dediğimiz ya da ipotek dediğimiz şey aslında tarafların yaptıkları sözleşme kapsamında alacaklarını ve edimi garanti altına almak için uyguladıkları bir süreç. Şimdi teminat mektubunu siz bankadan temin ediyorsunuz. Burada genelde ticari faaliyette çok fazla görüyoruz bunu. İki şirket birbireyle bir anlaşma yapıyor, bir sözleşme imzalıyorlar. Daha büyük olan şirket diyelim daha küçük olandan hem bir işe bir hizmet ortaya çıkartmasını istiyor. Hem de bunun yanında zaten eğer ki bu hizmete yerinde olduğu gibi karşılayamadığı ve bu edimi istedikleri gibi yerine getirmedikleri takdirde bir teminat mektubuyla banka kanalıyla garanti altına almak istiyorlar. Günün sonunda eğer ki taraflar birbirlerine karşı gösterdikleri, icra ettikleri daha doğrusu edimlerden memnun değillerse ya da bir borç varsa ve ödenmediği ise bu esas borç aslında bankada teminat mektubuyla garanti altına alındığından teminat mektubuyla birlikte tahsil edilmiş oluyor.

30:07Yine hem şirketlerde hem de kissel borçlarda da gördüğümüz ipotek konusunda da genelde bir taşınmaz üzerine zaten ipotek konularak bu sefer borç garanti altına alınıyor. Eğer ki bu taşınmaz daha doğrusu bu borç ödenmediği ise alacaklı taraf o taşınmazın sattırılarak borcunu da içerisinden tahsil ettirerek kendi borcunu tahsil etmiş oluyor. Evet gerçekten çok çok can sıkıcı konular birazcık değinirken tabii insanların hem çok merak etti hem de gerçekten çokca onları sıkıntıya düşüren bir konu hakkında konuşuyoruz. Evet birazcık da bu haksız fil nedeniyle doğan borçlara değinmek istiyorum, kaza veya zarar durumunda borç hükümlülüğü nasıl oluşur? Şimdi haksız filden bir borç doğması için ortada önce bir hukuken aykırı bir fil olması lazım daha sonrasında bir kusur, bir zarar ve bunların hepsinin arasında bir iliyet boyu olması gerekiyor. Eğer ki yani burada günümüzde en kolay meydana gelen açıkçası hırsızlık örneğini verebiliriz, bir kişinin diğerinin yaralamasına örnek verebiliriz, bedensel zararları örnek verebiliriz. Bir trafik kazasındaki yaralama ve ya da bazen ölüm durumlarını örnek verebiliriz. Burada zaten işin içine cezae yön giriyor, kasdan yaralama ya da taksirle yaralama ya da taksirle ölüme sebebiyet vermek gibi. Cezayi süreçler apayrı bir başlık fakat günün sonunda eğer ki böyle bir durumuna karşılaştıysanız zaten bir tazminat ödemek zorundasınız. Ben de bunu aslında sormak istiyorum. Tazminat da bir borç mudur diye soracağım size.

31:39Tabii aslında haksız fili işleyen kişi kusurundan kaynaklı, bu elimi icra ettiğinden karşı tarafa haksız filinden doğan bir borçlanma durumuna gitmiş oluyor. Bu borçta tazminat olmuş oluyor çoğu zaman. Bunun bedelini işte daha doğrusu miktarını ve türünü siz davaya açtığınızda hakim takdir ediyor. Birazcık da şuna da ilmek istiyorum. Biliyoruz ki hemen hemen birçok vatanda şararç kullanıyor ve trafik denetimlerine takılabiliyorlar. Yereka sınırlarından dolayı olsun belki emniyet kemeri takmadıkları için olsun bazı cezayı işlemler uygulanabiliyor. Bu cezayı işlemler de aslında kişinin trafik polisinin verdiği o ceza bir borç olarak geçiyor bir bakıma. Bu borçlar hakkında da birazcık konuşmak onu detaylandırmak istiyorum çünkü vatandaşın kafasına bir soru işareti oluyor. Ne kadar sürede ödemem gerekiyor bu borcu? Çünkü o ceza artık bir borç haline gelmiş oluyor vatandaş için ve ödemesi gereken bir şey oluyor. Bu konuda siz neler söylersiniz? Bir trafik cezasının ödenme süresi nedir? Birazcık da buna dikkat çekelim. Burada bahsettiğimiz şey yani bir trafik kuralını ihlal ettiğinizde zaten yaptırımına maruz kaldığınız konu bir idari para cezası olmuş oluyor. Aslında evet günün sonrasında ödemeniz gereken bir borç ama aslında bu bir ceza siz bir ceza yaptırımına maruz kalmış oluyorsunuz. Yani burada size zaten tebliğ edildiğinde o alt kısmında onu görürsünüz. Hem ödemesi süreleri hem de aynı zamanda bunu açık olan itiraz yolları zaten yazılır.

33:11Siz suç cezaya gidip öncelikle şimdi her idari para cezası da doğru olmuyor. Tabi onları kontrol etmekte çok çok önemli. Tabi tabi yani bazen promil testinden tutun işte kırmızı ışıkta geçilip geçilmediği noktasında bile pusulmet oluyor. Biz hani bazen bu vekillerimiz yani promil noktasında bile aslında daha düşükken yanlış ölçüm olma ihtimalini bildiğinde kendisi gidip hastanede ayrıca bunu bir tespit ettirip sonrasında suç cezada itiraz edildi ve bu cezaların iktidelli olduğu evet oluyor yani bunları gerçekten inceleyip sık dokunmak lazım. Eğer ki böyle bir şüpheniz varsa zaten itiraz edebilirsiniz. Itiraz ettiğiniz takdiri suç ceza bunu zaten değerlendirecektir. Bunu tespit edildiği noktada idari para cezasına demekten kurtulmuş olursunuz. Evet buna bir ceza dediniz borç demediniz ama ödenmediği takdirde bu da bir borç haline gelmiş oluyor. Peki ödenmediği takdirde bu borçların hukuku nasıl işliyor? Yani bu şöyle aslında sizin karşınızda devlet var yani burada alacaktık işte devlet artık o para bir şekilde sizin alanları siz buna demek zorundasınız. Vergi borçları gibi düşünün ödemediğiniz takdirde tabi ki tabi ki orada da her yerde faiz işliyor zaten o yüzden mutlaka ödenmesi gerekiyor bu borçların. Devleti de zaten bir şey yapmaya ya da yapmamaya zorlayamazsınız. Kanunu neyse onu uygulamakla hepimiz mesulüz. Evet o yüzden o ceza bir borca dönüşmeden kişilerin ivedikle bu borcu ödemesi eğer bu cezayı haksız yere kesildiğini düşünüyorsa da gerekli mercilere başvurarak haksız olduğunu, haklı olduğunu gösterip aslında bu noktada kendi yollarını daha doğru çizmeleri gerekiyor diyelim.

34:54Evet peki bir borcun ödenmediği durumda mal varlığını haciz koyulabilir mi? Eskiden çokça filmlerde izlerdik, dizilerde izlerdik, kişilerin evine haciz gelir de televizyon işte koltuk evin içinde her ne varsa onlar götürürdü biz bunlara biraz biraz filmlerden dizilerden şahit oluyoruz. Peki gerçekten bu haciz işlemi bu şekilde işliyor mudur ve hangi durumlarda haciz edilebilirim Allah'ın? Evet işliyor kesinlikle maalesef işliyor yani daha doğrusu fiili haciz çok fazla size borcu tahsil ettiren bir yön değil onu hani açıkça söylemek lazım. Şimdi siz eğer ki borçluysanız ve bir icra kesinleşmiş bir icra takibi varsa borçlu adına yapılabilecek, borçlu alehine yapılabilecek şeyler yine az önce de bahsettiğim gibi üzerine bir taşınır varsa ya da taşınmaz varsa bunlara önce haciz konulur. Daha sonrasında eğer bir maaş varsa ortada maaşını haciz konulur bunların hepsinin sorgulaması yapılır. Kimsenin ilk tercihi eve fiili hacizde gitmek olmaz açıkçası alacaklı olarak fakat günün sonunda bunların hiçbiri yoksa fiili hacizde de gidilir ve yani bu boş bir şekilde tahsil edilecekse eve de gidilir. Fakat evlere gittiğimizde yani bu bir konu tusa gerçekten yani çok fazla hacizde kabil mal çıkmıyor. Yani sizin evinizde bir televizyon varsa bunu yani haciz edemiyoruz zaten bir buzdolabı varsa haciz edemiyoruz şimdi bu temel ihtiyaçların ikişer tane olacak ki haciz edilip alınacak o şekilde de eşyalar götürürsün. Tabii tabii aynen ama tabii ki bu bir iş yeri ise bir ticaret dönen bir yer ise içeride genelde mal olmuş oluyor bunların üzerinden haciz konulup onların bir yedi emine teslim edilmesi ya da yedi emin olarak borçluya bırakılıp daha sonrasında satılarak oradan alacağın

36:39tahsil edilmesi de ayrı bir boyut fakat kontolar kullanan yerlere gidilen fiili hacizden çok bir fayda alınamazdı yani. Yani o zaman şöyle bir şey aslında oluyor bir kişi gelip de kapıyı çalıp tak tak tak borcun var senin televizyonunu temel ihtiyaçlarını alıyorum götürüyorum deme gibi bir lüks yok. Hayır peki az önce iş yerlerinden de bahsettiğiniz iş yerlerinin herhangi bir durumda iflas konusu söz konusu olursa borçlu iflas ederse alacaklar ne yapabilir ve iflas sürecinde haklar nasıl korunur diye sormak istiyorum. Şimdi eğer ki borçluğunun iflas ettiği ilan edilirse ve bu kesinleşirse zaten iflas kararı verildikten sonra iflas dairesi ve seçilen özel iflas organlarıca bu iflas süresi yürütülüyor iflas masası kuruluyor. Eğer siz alacaklı olarak zaten daha öncesinde haciz yani hacize gittiyseniz daha doğrusu icra takibi başlattıysanız siz sıraya girmiş oluyorsunuz bu borçluğunun tasfiyesi ne gidildiğinde yani bu bir şirket olarak düşünelim bu şirketin tasfiyesi ne gidiliyor varsa mal varlıkları satılıyor ya da onların alacakları belki alınıyor tahsil ediyor derken sırasıyla alacaklıları zaten paraları ödeniyor. Yani iflas da şöyle bir detay var belki bu aşama da söyleyebileceğimiz en azından sizin alacaklı olarak muaccel olmayan yani vadesi gelmemiş bir borcunuz olsa dahi borçlu olan şirket iflas ettiğinde artık sizin alacağınızda muaccel hale gelmiş yani talep edilebilir bir hale gelmiş oluyor siz de onu icra takibinde sıraya yazılarak alacağınızı tahsil edebilirsiniz.

38:14Evet aslında umarım kimsenin başına bir iflas söz konusu olmaz kimsenin başına bir iflas gelmez ama gerçekten bunlar hayatın içinde yaşadığımız şeyler hemen hemen birçok vatandaş borçlardan iflas durumundan çokca sıkıntılar yaşıyor bu yüzden en başta durumu doğru bir şekilde yönlendirebilmek hayatı önem taşıyor. Umarım ki hiçbir vatandaşımız buralara gelmeden bu tarz sorunlarla karşı karşıya gelmeden kendi borçlarını kolaylıkla öderler diyorum ve bir sonraki soruma geçiyorum borçlu ve alacaklı arasında oldu ki bir anlaşmazlık söz konusu oldu bu anlaşmazlıkta hangi hukuki yollar izlenmeli diye soracağım size çünkü biliyorsunuz ki vatandaşlar kendi kendine konuştuklarında arada bazı sıkıntılar çıkabiliyor bunlar bir sıkıntı doğurabiliyor. Zaten avukatlarımız da her birimizin birer sözcüsü gibi bu konuda çok büyük rol taşıyor aslında sizler bizim işlerimize vatandaşların işlerini çok daha kolaylaştırıyorsunuz ama bu konuda eğer bir avukat yoksa başta iki kişi borçlu ve alacaklar arasında bir sıkıntı ve husumet yaşandıysa burada nasıl bir hukuki yolu izlenmeli? Şimdi borç konusu çok tehlikeli bir konu çünkü insanların maalesef gerçekten çok agresif davrandığı ve karşı tarafa biraz saldırgan yaklaştığı bir konu o yüzden ben daha tutup yani çok görmedim açıkçası hani işi hukuki boyuta taşımadan çok kolaylıkla bu borçların tahsil edildiği çok makul insanlar arasında oluyor açıkçası öyle söyleyeyim ama bunun dışında genel olarak zaten ilk baş ilk yapılan şey bir icra takibine borcun söz konusu olmadı.

39:51Burada elimizdeki belgeye göre gideceğimiz icra takibi yolu değişecektir eğer bir elimizde bir sözleşme mi var bir cambiosenedi mi var yoksa bir fatura mı var yoksa bir mahkeme ilamı mı var buna göre öncelikle bizim zaten hangi icra takibi yoluna gideceğimiz belirleniyor illaki icra takibine gitmemize gerek yok direkt olarak bir alacak davası da açılabilir bu noktada fakat bunun için de tarafların tüketici mi, tacir mi, gerçek kişimi, tüketici mi tüketici mi. Sözel kişimi ya da o borcun niteliği ne bunların tespit edilmesi de görevli ve yetkili mahkemenin tespit edilmesi için fayda sağlıyor yani siz tüketici mahkemesini de mi açacaksınız davayı, ticarette de mi açacaksınız yoksa Asli'ye kuka mı gideceksiniz bunun belirlenmesi lazım. Aynı zamanda yine bu ticari ilişkilerde de ara buluculuk davar şartı olduğu için bazı noktalar da ara buluculuk davar şartı da var öncelikle bunu yerine getirip sonrasında davayı yoluna gidebiliyorsunuz ya da dediğim gibi en başta icra takibine söz konusu ettiğinizde eğer ki itiraz yolu açıksa ve borçlu itiraz ettiğinde bu sefer itirazın iptali için ayrıca bir davayı açmanız gerekiyor. Dava davayı açıyor, nasıl borç başladığında bitmiyorsa aslında bu tarz davalarda bir diğer davayı aslında önümüze çıkartıyor diyebiliyoruz. Yavaş yavaş programımızın da aslında sonuna gelirken son sorumu da yöneltmek istiyorum sizlere. Bir borç var ortada bu borcun devredilmesi mümkün müdür diyeceğim ve bu borcun devre nasıl gerçekleşir diye soracağım çünkü vatandaşlar çok da sıkıştığında bu yolu tercih edebiliyorlar bu konuda hukuki, düzen bize neler söyler birazcık sizden dinleyelim.

41:29Borcun devredilmesi evet mümkün fakat burada şöyle söyleyeyim borcun devredileceği diğer borçluyla yani iki borçluğun arasındaki anlaşmadan ziyade bu anlaşmadan alacaklığının haberdar olması gerekiyor. O yüzden de siz eğer bir borçlu olarak borcunuzu devretmek için sizin belki alacaklı olduğunuz başka bir borçlu var ve siz bu borcu devredeceksiniz. Siz anlaştığınız tamam fakat bu anlaşmayı alacaklığa mutlaka bildirmeniz lazım eğer ki alacaklı bu borcun devrine onay verirse tamam borcun devri gerçekleştirebilir fakat alacaklığın onay vermediği bir senaryoda borcun devride mümkün değil alacaklığın onayına tabi bir durum var ortada. Evet bugün aslında hukuk masamıza borç konusunu yatırdık sizinle bir gül atıp vatandaşları uyarmak istediğiniz hususlar varsa son olarak sizden bunu alalım ve programımızı kapatalım isterim. Agresif davranmayı kimseye önermiyorum insanın anlaşmaya gönlünce açıkçası tüm sorunlar çözülüyor. Yine destek alınması gereken avukatlarımız var kesinlikle yasal danışmanlık kalıp süreci o şekilde ilerletmelerini öneriyoruz. Siz de bizi kırmladınız buraya geldiniz bu konuda vatandaşları bilgilendirmek için eninizden geleni yaptınız çok çok teşekkür ediyorum ve programımıza noktalıyoruz. Bir hukuk masası programında daha bir hukuki meseleyi masamıza yatırdık sizlere aydınlatmak için umarız ki verdiğimiz bilgiler size için kıymetli ve değerli yerlerde olmuştur. Tekrardan görüşünceye de kendinize çok iyi bakın hoşçakalın.

43:03[Jenerik]